TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Cách hình thành thói quen: quy tắc bước nhỏ

Thay đổi bền vững bắt đầu từ những việc dễ lặp lại, ngay cả trong ngày bận rộn. Cùng tìm hiểu cách chọn bước đầu tiên và không bỏ cuộc chỉ vì lỡ một lần.

Để hình thành một thói quen, hãy chọn một việc cụ thể, đơn giản hóa việc đó hết mức có thể và gắn nó với một tình huống thường xuyên lặp lại. Chẳng hạn, thay vì hứa «mình sẽ đọc nhiều hơn», hãy đặt sách cạnh ấm nước và đọc một trang trong lúc pha trà. Nhờ vậy, việc đọc sẽ có một vị trí rõ ràng trong ngày thường của bạn.

Thói quen không nhất thiết hình thành sau một số ngày cố định: thời gian còn tùy vào mỗi người, hành động cụ thể và hoàn cảnh. Thay vì tìm kiếm lịch trình hoàn hảo, hãy bắt đầu bằng một bước bạn có thể lặp lại mà không phải liên tục đấu tranh với chính mình. Để chọn hướng phù hợp, hãy làm bài trắc nghiệm «Thói quen nào sẽ cải thiện cuộc sống của bạn nhiều nhất?».

Vì sao những bước nhỏ có hiệu quả

Mục tiêu lớn cho bạn biết hướng đi, nhưng hiếm khi chỉ ra hôm nay cần làm gì. «Sống ngăn nắp hơn» có thể bao gồm hàng chục việc khác nhau: dọn hộp thư, lên kế hoạch cho tuần, sắp xếp giấy tờ. Nếu cố thay đổi mọi thứ cùng lúc, kế hoạch mới sẽ phải cạnh tranh với công việc, việc nhà và sự mệt mỏi.

Một bước nhỏ giúp giảm bớt gánh nặng đó. Bạn dễ bắt đầu hơn, dễ sắp xếp vào lịch trình và lặp lại vào ngày hôm sau. Dần dần, một tình huống quen thuộc có thể tự nhắc bạn thực hiện hành động: thấy sách cạnh ấm nước — mở sách ra đọc. Đây chính là phần quan trọng trong quá trình hình thành thói quen: mối liên hệ giữa hoàn cảnh và hành vi lặp lại ngày càng được củng cố.

Những hành động như vậy thường được gọi là thói quen nguyên tử. Từ «nguyên tử» ở đây chỉ những hành vi rất nhỏ, góp phần tạo nên những thay đổi rõ rệt hơn. Đây không phải kỹ thuật kỳ diệu hay lời hứa về kết quả nhanh chóng. Đọc một trang không thể thay thế việc đọc hết một cuốn sách, nhưng có thể là khởi đầu cho thói quen đọc đều đặn.

Tuy nhiên, bước nhỏ cần có ý nghĩa. Nếu muốn nghỉ ngơi tốt hơn, kiểm tra tin nhắn công việc trong giờ nghỉ có lẽ không giúp ích gì, dù chỉ mất một phút. Thay vào đó, hãy thử rời mắt khỏi màn hình hoặc thong thả uống một cốc nước. Bài trắc nghiệm «Bạn tận dụng 10 phút rảnh rỗi của mình thế nào?» sẽ giúp bạn hiểu cách mình thường sử dụng những quãng nghỉ ngắn.

Cách hình thành thói quen: kế hoạch mỗi ngày

Không nhất thiết phải đợi đến thứ Hai mới bắt đầu hay thay đổi toàn bộ nếp sinh hoạt. Hãy chọn một thói quen và dành cho nó một chỗ trong ngày vốn đã có của bạn.

  1. Xác định lý do bạn muốn làm việc đó. Đừng chỉ nghĩ «mình nên vận động nhiều hơn», hãy nghĩ «mình muốn giãn cơ sau khi ngồi lâu». Một lý do cá nhân rõ ràng sẽ giúp bạn chọn được hành động thực sự phù hợp.
  2. Chọn phiên bản tối thiểu. Chẳng hạn, đi bộ hai phút sau một cuộc họp trực tuyến hoặc dọn một món đồ trên bàn sau bữa tối. Mức tối thiểu cần dễ đến mức bạn vẫn làm được trong một ngày bận rộn.
  3. Chọn một điểm tựa. Gắn hành động mới với một việc vốn đã có trong ngày: «Sau khi rót trà buổi sáng, mình sẽ mở sách». Cách nói này cụ thể hơn «mình sẽ đọc khi nào có thời gian».
  4. Chuẩn bị môi trường xung quanh. Đặt sách ở nơi dễ thấy, để giày đi bộ cạnh cửa hoặc mở sẵn tài liệu cho công việc ngày mai. Càng ít việc chuẩn bị, bạn càng dễ bắt đầu.
  5. Đánh dấu mỗi lần thực hiện. Chấm một dấu vào lịch hoặc ghi chú ngắn trên điện thoại. Việc theo dõi không nhằm tạo thành tích hoàn hảo, mà giúp bạn nhận ra khi nào mình làm được và điều gì đang cản trở.

Giả sử bạn muốn thường xuyên giữ liên lạc với bạn bè hơn. Thay vì nói chung chung «mình phải nhắn tin cho mọi người», hãy chọn một buổi tối và gửi một tin nhắn ngắn sau bữa ăn. Nếu cuộc trò chuyện chưa bắt đầu ngay, điều đó không có nghĩa là bạn đã cố gắng vô ích: việc của bạn là tạo cơ hội kết nối, chứ không phải kiểm soát phản hồi của người khác.

Sau một thời gian, hãy xem lại kế hoạch. Nếu bạn thường xuyên quên thực hiện, có thể điểm tựa đã chọn chưa phù hợp: giờ ăn tối thay đổi mỗi ngày hoặc bạn thường ăn ở ngoài. Hãy thử gắn việc nhắn tin với một sự kiện khác, chẳng hạn như lúc về nhà. Nếu bước này dễ thực hiện và bạn muốn làm nhiều hơn, hãy tăng dần, nhưng vẫn giữ phiên bản ngắn cho những ngày khó khăn.

Cách không bỏ cuộc sau khi lỡ một lần

Lỡ một lần không xóa bỏ những gì bạn đã làm. Điều đó chỉ cho thấy kế hoạch không hiệu quả vào một ngày cụ thể. Thay vì hỏi «Sao mình thiếu ý chí thế?», hãy thử hỏi: «Điều gì đã cản trở và làm sao để quay lại dễ dàng hơn?». Có thể bạn trông chờ một buổi sáng yên tĩnh nhưng hôm đó lại bận rộn, hoặc chọn một việc cần chuẩn bị quá nhiều.

Hãy chuẩn bị sẵn một phương án dự phòng. Nếu không đi dạo được sau bữa trưa, bạn có thể đi bộ đến cửa hàng gần nhất vào buổi tối. Nếu vẫn không thể, cơ hội thông thường tiếp theo để quay lại với việc đi bộ là giờ ăn trưa ngày mai. Không cần tự phạt mình bằng cách tập thêm hay cố bù lại từng ngày đã bỏ lỡ.

Một cái bẫy khác là đòi hỏi mọi thứ phải hoàn hảo. Bạn dự định đọc 20 phút, nhưng chỉ có 5 phút nên nghĩ rằng bắt đầu cũng chẳng ích gì. Thế nhưng, 5 phút vẫn giúp duy trì mối liên hệ giữa thời điểm đã chọn và việc đọc. Nếu mong muốn đạt kết quả hoàn hảo thường khiến bạn khó bắt tay vào làm, hãy thử bài trắc nghiệm «Bạn là người cầu toàn hay thực tế?».

Đôi khi tình huống ngược lại xảy ra: bạn vẫn lặp lại hành động nhưng nó không mang lại lợi ích như mong đợi. Chẳng hạn, việc lên kế hoạch buổi tối kéo dài quá lâu và khiến bạn đi ngủ muộn. Hãy rút gọn bằng cách ghi lại một việc quan trọng nhất hoặc chuyển sang thời điểm khác. Thói quen nên phục vụ mục tiêu của bạn, chứ không phải trở thành thêm một nghĩa vụ chỉ để đánh dấu cho xong.

Nếu hoàn cảnh thay đổi trong thời gian dài, hãy cho phép mình xem xét lại toàn bộ thói quen. Khi đi du lịch, đổi việc hoặc bị ốm, điểm tựa cũ có thể không còn phù hợp. Hãy chọn một phương án tạm thời, chờ điều kiện thích hợp hoặc quyết định rằng lúc này có việc khác quan trọng hơn. Linh hoạt sẽ có ích hơn lời hứa cứng nhắc rằng mình sẽ không bao giờ chệch nhịp.

Mất bao lâu để hình thành một thói quen?

Không có mốc thời gian chung cho tất cả mọi người. Bạn có thể thường nghe lời khẳng định rằng chỉ cần 21 ngày để hình thành thói quen, nhưng đây không phải quy tắc đáng tin cậy cho mọi người hay mọi hành động. Nhắc mình uống nước là việc đơn giản, còn điều chỉnh lại giờ ngủ đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn và diễn ra trong những điều kiện khác nhau.

Điều quan trọng hơn ngày tháng trên lịch là những dấu hiệu cho thấy hành động đang dần trở thành thói quen: bạn thường nhớ đến nó hơn khi gặp đúng tình huống, tốn ít công sức chuẩn bị hơn và có thể quay lại sau một quãng nghỉ. Dù vậy, một số việc có ích vẫn sẽ cần được lên kế hoạch. Điều đó không khiến chúng trở nên vô ích, cũng không có nghĩa là bạn đang làm sai.

Thay vì đặt ra hạn chót cứng nhắc để thành công, hãy chọn một ngày để xem lại. Chẳng hạn, sau vài tuần, hãy xem ghi chú: bạn có làm được phiên bản tối thiểu không, thời điểm đã chọn có thuận tiện không, có điều gì muốn thay đổi không? Cách này giúp bạn có cơ sở để điều chỉnh, thay vì thất vọng vì hành động chưa trở thành phản xạ.

Với giấc ngủ, dinh dưỡng và vận động, điều đặc biệt quan trọng là cân nhắc cảm nhận và giới hạn của bản thân, thay vì bắt chước nếp sinh hoạt của người khác. Để tự đánh giá, bạn có thể làm bài trắc nghiệm «Bạn quan tâm đến sức khỏe của mình đến mức nào?». Bài trắc nghiệm không thay thế tư vấn của chuyên gia.

Câu hỏi thường gặp

Có thể hình thành nhiều thói quen cùng lúc không?

Có thể, nhưng lúc đầu chọn một thói quen sẽ thuận tiện hơn: bạn dễ nhận ra điều gì giúp mình lặp lại thói quen đó. Khi đã quen với bước đầu tiên, hãy thêm bước tiếp theo mà không khiến lịch trình trở nên quá tải.

Nên làm gì nếu nhanh chán một thói quen?

Hãy xem thói quen đó có gắn với mục tiêu quan trọng với bạn không. Có thể bạn muốn vận động nhiều hơn nhưng không thích bài tập đã chọn. Hãy thay bằng đi dạo hoặc một hoạt động phù hợp khác, đồng thời giữ lại khung giờ thuận tiện.

Có cần tự thưởng sau mỗi lần thực hiện không?

Không nhất thiết. Đôi khi chỉ cần nhận ra rằng sau một chuyến đi bộ ngắn, bạn làm việc dễ chịu hơn, hoặc đánh dấu việc đã hoàn thành trên lịch. Phần thưởng không nên đi ngược mục tiêu, chẳng hạn như lấy mất thời gian ngủ của bạn.

Khi nào nên tăng mức độ của bước nhỏ?

Khi bạn thường xuyên sắp xếp được bước đó vào ngày của mình và thực sự muốn làm nhiều hơn. Hãy tăng dần sao cho khi cần, bạn vẫn có thể quay về phiên bản tối thiểu mà không cảm thấy mình thất bại.

Bắt đầu từ điều phù hợp với bạn

Thói quen có ích không phải là thói quen ấn tượng nhất, mà là thói quen bạn thực sự có thể đưa vào cuộc sống. Hãy chọn một việc nhỏ, gắn nó với một sự kiện quen thuộc và cho phép mình thay đổi kế hoạch. Nếu chưa biết nên bắt đầu từ đâu, hãy làm bài trắc nghiệm chính «Thói quen nào sẽ cải thiện cuộc sống của bạn nhiều nhất?».

Những bài trắc nghiệm sau sẽ giúp bạn nhìn lại cách nghỉ ngơi, thái độ với kết quả và việc chăm sóc bản thân:

Chia sẻ

—

← Thói quen và năng suất