TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Detox kỹ thuật số: giảm thời gian dùng màn hình mà không cực đoan

Bạn không cần từ bỏ điện thoại thông minh để bớt xao nhãng và nghỉ ngơi tốt hơn. Hãy bắt đầu bằng cách quan sát thói quen và điều chỉnh từng chút trong sinh hoạt hằng ngày.

Detox kỹ thuật số không nhất thiết có nghĩa là ngắt kết nối cả tuần. Thường thì đó là chủ động giảm thời gian dùng màn hình: bạn vẫn giữ lại những tính năng hữu ích của điện thoại, nhưng thay đổi các thói quen khiến mình liên tục mở mạng xã hội. Hãy bắt đầu từ một thời điểm dễ nhận ra, chẳng hạn như lúc kiểm tra điện thoại trong giờ nghỉ ngắn, rồi nghĩ xem bạn muốn thay bằng việc gì.

Làm bài trắc nghiệm «Bạn tận dụng 10 phút rảnh rỗi như thế nào?» để khám phá phong cách nghỉ ngơi của mình.

Trước tiên, hãy tìm hiểu thời gian dùng màn hình đang đi đâu

Những lời khuyên về cách bớt dùng điện thoại sẽ hữu ích hơn khi bạn hiểu rõ thói quen của mình. Bản thân số giờ sử dụng không nói lên nhiều điều: bạn có thể cần màn hình để làm việc, tìm đường, trò chuyện với người thân hoặc đọc sách. Mục tiêu không phải là xem từng phút đều bị lãng phí, mà là nhận ra những lúc dùng điện thoại chẳng đem lại lợi ích hay giúp bạn nghỉ ngơi.

Mở mục thống kê thời gian dùng màn hình trong phần cài đặt thiết bị. Xem ứng dụng nào chiếm nhiều thời gian nhất và mỗi ngày bạn cầm điện thoại lên bao nhiêu lần, nếu thiết bị có thống kê này. Sau đó, trong vài ngày, hãy để ý cả ứng dụng lẫn những tình huống xung quanh:

  • Khi nào? Chẳng hạn, ngay sau khi thức dậy, lúc xếp hàng hoặc trước giờ ngủ.
  • Để làm gì? Bạn đang trả lời tin nhắn, tìm thông tin hay chỉ lấp đầy khoảng trống?
  • Sau đó thì sao? Bạn quay lại công việc với tinh thần tốt hơn hay nán lại lâu hơn dự định?

Ví dụ, buổi tối bạn mở ứng dụng để xem một tin nhắn, rồi chuyển sang xem video ngắn. Một lúc sau đã muộn, còn dự định đọc sách vẫn chỉ là dự định. Mục tiêu ở đây không phải là cấm nhắn tin, mà là tách việc nhắn tin khỏi dòng nội dung vô tận.

Hãy chọn một mục tiêu cụ thể: chẳng hạn, không mở video trong lúc ăn sáng hoặc kết thúc ngày làm việc mà không kiểm tra email sau bữa tối. Sau một tuần, hãy xem lại thống kê nhưng nhớ cân nhắc hoàn cảnh: một cuộc gọi video dài với gia đình và việc lướt mạng xã hội theo quán tính là hai hoạt động khác nhau. Nếu muốn chọn một thói quen để bắt đầu, bài trắc nghiệm «Thói quen nào sẽ cải thiện cuộc sống của bạn nhiều nhất?» có thể giúp ích.

Điều chỉnh điện thoại để ít bị xao nhãng hơn

Chỉ dựa vào ý chí sẽ khá bất tiện: các ứng dụng được thiết kế để thu hút sự chú ý. Thay đổi môi trường một chút sẽ dễ hơn. Bạn không cần áp dụng mọi lời khuyên cùng lúc — hãy bắt đầu với điều giải quyết nguyên nhân gây xao nhãng lớn nhất của mình.

  1. Chọn lọc thông báo. Giữ lại cuộc gọi và tin nhắn cần trả lời nhanh, còn thông báo giảm giá, nội dung gợi ý và bài đăng mới thì tắt đi. Nếu công việc đòi hỏi phản hồi nhanh, hãy cài ngoại lệ cho những người hoặc ứng dụng cần thiết.
  2. Đưa mạng xã hội khỏi màn hình chính. Chuyển các ứng dụng này vào một thư mục hoặc sang trang khác. Thao tác bổ sung sẽ giúp bạn có thêm một giây để tự hỏi liệu mình có thật sự muốn mở ứng dụng hay không.
  3. Chọn thời điểm kiểm tra điện thoại. Chẳng hạn, xem tin tức trong giờ nghỉ trưa và đọc tin nhắn cá nhân sau khi hoàn thành công việc. Đây không phải quy tắc áp dụng cho tình huống khẩn cấp, mà là cách tránh bị ngắt quãng vài phút một lần.
  4. Dùng hẹn giờ hoặc đặt giới hạn. Nếu định xem trong mười phút, hãy đặt báo thức thông thường. Giới hạn ứng dụng của hệ thống cũng có thể nhắc bạn về mốc đã chọn, dù thường vẫn có thể tắt giới hạn đó.
  5. Chọn một chỗ để điện thoại. Trong bữa tối, hãy để điện thoại trên kệ; khi làm việc, đặt máy ngoài tầm mắt nếu bạn không chờ cuộc gọi quan trọng. Chỉ cần để điện thoại xa hơn một chút, không cần khóa máy cả ngày.

Bạn cũng có thể tắt tính năng tự động phát video ở những nơi cho phép. Buổi tối, hãy bật trước chế độ «Không làm phiền» và giữ ngoại lệ cho người thân. Nếu dùng điện thoại làm đồng hồ báo thức, hãy đặt máy xa giường hơn một chút hoặc dùng đồng hồ riêng.

Đừng biến việc chỉnh cài đặt thành một công việc mới. Sau vài ngày, hãy xem chúng có hiệu quả không: nếu tắt thông báo khiến bạn bỏ lỡ tin nhắn quan trọng, hãy bật lại những thông báo cần thiết. Một giới hạn tốt sẽ hỗ trợ cuộc sống của bạn, chứ không khiến mọi thứ phức tạp hơn.

Thay việc lướt mạng theo quán tính bằng một giờ nghỉ thực sự

Nhiều khi bạn cầm điện thoại lên không phải vì thật sự cần xem mạng xã hội, mà chỉ vì vừa có một phút rảnh. Vì vậy, hãy nghĩ trước xem mình sẽ làm gì trong khoảng nghỉ. Việc thay thế không nhất thiết phải có năng suất: nghỉ ngơi không tự nhiên tốt hơn chỉ vì nó có ích cho sự nghiệp hay phát triển bản thân.

Chọn hoạt động phù hợp với điều bạn đang cần. Nếu mắt và đầu óc mệt mỏi, hãy nhìn ra cửa sổ hoặc ra ngoài. Nếu đã ngồi lâu, hãy đi lại trong phòng và vận động nhẹ. Nếu muốn trò chuyện, hãy nhắn cho ai đó với lời mời cụ thể để gọi điện hoặc gặp mặt, thay vì lướt cập nhật của người khác mà không mục đích.

Dưới đây là một vài gợi ý cho khoảng nghỉ mười phút thông thường:

  • pha trà rồi uống mà không vừa uống vừa xem video;
  • đọc vài trang sách hoặc tạp chí đang để gần đó;
  • đi lấy nước, đi dọc hành lang hoặc đi một vòng quanh nhà;
  • nghe một bản nhạc mà không mở danh sách gợi ý;
  • ghi lại điều đang khiến bạn khó quay lại công việc và để dành đến thời điểm đã định.

Không có gì ở đây cấm bạn dùng màn hình: nghe sách nói, nghe nhạc hoặc nhắn tin cho bạn bè cũng có thể là một phần của thời gian nghỉ. Khác biệt nằm ở chỗ bạn có chủ động chọn hoạt động từ trước và có thể dừng lại khi hết giờ nghỉ hay không. Hãy tự hỏi: «Sau khoảng nghỉ này, mình có thấy dễ tiếp tục ngày mới hơn không?» Câu trả lời có thể thay đổi tùy vào mức độ mệt mỏi và hoàn cảnh.

Hãy chuẩn bị sẵn những lựa chọn thay thế. Đặt sách cạnh ghế sofa, để nước trên bàn và để giày đi bộ ngắn gần cửa. Khi có sẵn một cách nghỉ ngơi, bạn sẽ dễ chọn hơn. Bài trắc nghiệm «Bạn nghỉ ngơi giỏi đến đâu?» cũng giúp bạn suy ngẫm về những khoảng nghỉ thật sự giúp mình hồi phục.

Thử detox kỹ thuật số trong một tuần

Kế hoạch một tuần hữu ích vì bạn không phải hứa với bản thân rằng mình sẽ luôn cư xử hoàn hảo. Bạn có thể điều chỉnh kế hoạch theo lịch trình, trách nhiệm gia đình và nhu cầu liên lạc. Hãy chọn một thói quen, rồi từng bước xem những thay đổi nào phù hợp với mình.

  1. Ngày 1. Xem thống kê và ghi nhận một thói quen lặp lại, chẳng hạn như lướt mạng xã hội sau khi thức dậy. Chưa cần thay đổi gì, chỉ quan sát thôi.
  2. Ngày 2. Tắt một vài thông báo không cần thiết. Ghi lại hoặc nhớ xem điều đó có ảnh hưởng đến những việc quan trọng không.
  3. Ngày 3. Đưa ứng dụng gây xao nhãng nhất khỏi màn hình chính. Nếu cần ứng dụng cho công việc, bạn có thể chỉ chuyển tài khoản cá nhân hoặc tắt nội dung gợi ý nếu có tùy chọn này.
  4. Ngày 4. Dùng một bữa ăn mà không lướt mạng xã hội. Nếu ăn cùng người khác, bạn có thể rủ họ làm cùng, nhưng đừng biến bữa tối thành bài kiểm tra tính kỷ luật.
  5. Ngày 5. Dành một khoảng nghỉ mười phút theo cách đã chọn trước. Chẳng hạn, đi bộ một chút rồi quay lại bàn làm việc mà không xem tin tức.
  6. Ngày 6. Đặt ra một giới hạn cho buổi tối: sau một giờ nhất định, không mở ứng dụng thường khiến bạn nán lại trước màn hình. Nếu cần, hãy để cuộc gọi và tin nhắn vẫn hoạt động.
  7. Ngày 7. So sánh cảm nhận và số liệu với ngày đầu tiên. Quyết định thay đổi nào nên giữ lại và thay đổi nào không phù hợp.

Nếu không làm theo kế hoạch, đừng vội tự trách mình. Thay vào đó, hãy tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra: bạn mệt, đang chờ phản hồi hay không có cách nào khác để nghỉ giải lao? Lần sau, bạn có thể thống nhất trước thời điểm liên lạc, đặt sách ở nơi dễ thấy hoặc chọn giới hạn thực tế hơn.

Nếu những quy tắc mới ảnh hưởng đến việc giao tiếp, hãy báo cho người thân hoặc đồng nghiệp biết. Chẳng hạn: «Buổi tối mình ít kiểm tra tin nhắn hơn; nếu có việc gấp, cứ gọi nhé». Như vậy, detox kỹ thuật số không có nghĩa là đột nhiên biến mất khỏi cuộc sống của mọi người. Nếu những lúc không cầm điện thoại nhanh chóng khiến bạn chìm vào những suy nghĩ lo âu, bài trắc nghiệm «Bạn có hay suy nghĩ quá nhiều không?» có thể gợi ý một vài điều để tự quan sát.

Câu hỏi thường gặp

Thời gian dùng màn hình bao nhiêu là bình thường?

Không có một con số chung phù hợp với tất cả người trưởng thành: nhu cầu tùy thuộc vào công việc, giao tiếp và những hoàn cảnh khác. Đừng chỉ nhìn vào thời lượng; hãy xem việc dùng điện thoại có ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc quan trọng và cách nghỉ ngơi bạn đã chọn hay không.

Nếu cần điện thoại để làm việc thì sao?

Hãy tách các việc cần thiết khỏi những ứng dụng gây xao nhãng. Chẳng hạn, vẫn để cuộc gọi công việc hoạt động nhưng tắt thông báo quảng cáo và chỉ kiểm tra mạng xã hội cá nhân vào thời điểm đã chọn. Bạn không nhất thiết phải giảm những giờ dùng màn hình cần thiết cho công việc.

Nghiện điện thoại có đơn giản là thói quen thường xuyên kiểm tra máy không?

Không hẳn. Chỉ riêng việc thường xuyên kiểm tra điện thoại không đủ để chẩn đoán. Nếu bạn không thể kiểm soát việc sử dụng điện thoại và điều đó ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ, các mối quan hệ hoặc công việc, hãy cân nhắc trao đổi với chuyên gia. Bài trắc nghiệm trực tuyến không thay thế cho buổi tư vấn chuyên môn.

Có cần xóa hẳn mạng xã hội không?

Không. Trước tiên, hãy thử tắt thông báo, đưa biểu tượng ứng dụng khỏi màn hình chính hoặc chỉ mở ứng dụng vào thời điểm đã chọn. Nếu những cách này không hiệu quả và ứng dụng vẫn cản trở kế hoạch của bạn, tạm thời xóa ứng dụng có thể là thử nghiệm tiếp theo.

Bắt đầu từ một lần nghỉ giải lao

Để bớt dùng điện thoại, bạn không cần thay đổi toàn bộ cuộc sống chỉ trong một ngày. Hãy chọn một tình huống, đặt ra một giới hạn phù hợp và xem thời gian nghỉ ngơi thay đổi ra sao. Làm bài trắc nghiệm chính «Bạn tận dụng 10 phút rảnh rỗi như thế nào?» — có thể bài trắc nghiệm sẽ gợi ý cho bạn nên bắt đầu với khoảng nghỉ nào.

Nếu muốn tiếp tục khám phá thói quen và cách hồi phục năng lượng của mình, hãy thử các bài trắc nghiệm khác:

Chia sẻ

—

← Thói quen và năng suất