Thế nào là điểm mạnh trong công việc?
Điểm mạnh không nhất thiết phải là tài năng hiếm có hay khả năng làm việc gì đó dễ dàng. Đó là điều bạn có thể áp dụng khá tự tin và hữu ích trong một tình huống cụ thể. Chẳng hạn, sự cẩn thận giúp kế toán phát hiện điểm không khớp trong giấy tờ, còn giúp quản lý dự án kịp thời nhận ra một khâu đang bị bỏ sót.
Có thể phân biệt ba nhóm sau:
- Kỹ năng chuyên môn: làm việc với bảng tính, viết nội dung, cài đặt thiết bị, sử dụng phần mềm.
- Kỹ năng có thể áp dụng trong nhiều công việc: đàm phán, lập kế hoạch, phân tích thông tin, giải thích những điều phức tạp.
- Phong cách làm việc: có xu hướng kiểm tra chi tiết, đề xuất ý tưởng, bình tĩnh trước thay đổi hoặc theo đuổi công việc đến cùng.
Ranh giới giữa các nhóm này không cố định. Điều quan trọng không phải là gọi tên nhóm nào, mà là hiểu cụ thể bằng cách nào điểm mạnh của bạn thể hiện trong công việc. «Tôi giao tiếp tốt» nghe khá mơ hồ. Còn «tôi tìm hiểu nhu cầu của khách hàng và giải thích giải pháp bằng ngôn ngữ dễ hiểu» giúp người khác hình dung rõ hơn về cách bạn làm việc.
Một đặc điểm có thể hữu ích trong tình huống này nhưng không phù hợp ở tình huống khác. Thói quen kiểm tra kỹ giúp tránh sai sót trong hợp đồng, nhưng có thể khiến cả nhóm chậm tiến độ khi chuẩn bị bản nháp. Vì vậy, đừng tìm một phẩm chất hoàn hảo; hãy xem xét sự kết hợp giữa kỹ năng, nhiệm vụ và điều kiện để kỹ năng đó phát huy tác dụng.
Cách xác định điểm mạnh của bạn
Đừng bắt đầu bằng một danh sách những từ ngữ nghe thật hay, hãy bắt đầu từ sự việc thực tế. Dành nửa tiếng để nhớ lại một vài tình huống trong công việc: một dự án đã hoàn thành, cuộc trao đổi khó khăn, vấn đề bất ngờ hoặc công việc thường ngày mà bạn xử lý tốt.
1. Nhìn lại những tình huống cụ thể
Với mỗi tình huống, hãy ghi lại nhiệm vụ là gì, chính bạn đã làm gì và kết quả ra sao. Ví dụ: «Đồng nghiệp khó tìm được hướng dẫn mới nhất. Tôi tập hợp tài liệu rời rạc, làm rõ những điểm còn vướng và tạo một thư mục chung. Cả nhóm có được một nguồn thông tin rõ ràng để tra cứu». Tình huống này có thể cho thấy khả năng tổ chức, chú ý đến chi tiết và phối hợp công việc.
Hãy tìm những điểm lặp lại. Nếu trong nhiều câu chuyện, bạn đều giúp mọi người tìm được tiếng nói chung, giao tiếp có thể là điểm mạnh của bạn. Nếu bạn thường nhận ra chỗ không khớp và tìm ra nguyên nhân, hãy chú ý đến khả năng phân tích. Đồng thời, hãy ghi nhận những việc bạn làm với sự hứng thú: một nhiệm vụ thú vị chưa chắc đã cho thấy điểm mạnh, nhưng có thể gợi ý điều bạn muốn phát triển.
2. Xin nhận xét từ người khác
Hãy hỏi hai hoặc ba người từng thấy bạn làm việc: đồng nghiệp, quản lý, giảng viên hoặc người cùng tham gia dự án. Thay vì hỏi «Tôi giỏi việc gì?», hãy hỏi cụ thể hơn: «Trong những việc nào mọi người có thể tin tưởng giao cho tôi?» hoặc «Tôi đã đóng góp điều gì hữu ích cho công việc chung?»
Hãy nhờ họ đưa ra ví dụ. Nhờ vậy, bạn dễ phân biệt lời khen xã giao với nhận xét có thể đưa vào CV. Nếu câu trả lời khác nhau thì cũng không có gì sai: mỗi người có thể đã thấy bạn ở những vai trò khác nhau. Hãy đối chiếu nhận xét của họ với những ghi chép của bạn và chú ý đến những điểm trùng khớp.
3. Kiểm chứng giả thuyết bằng thực tế
Chọn một điểm mạnh bạn đang nghi ngờ mình có và tìm một nhiệm vụ nhỏ cần đến nó. Bạn nghĩ mình có khả năng giải thích tốt? Hãy soạn hướng dẫn cho một thành viên mới trong nhóm và nhờ họ kiểm tra xem nội dung đã dễ hiểu chưa. Bạn cho rằng mình giỏi lập kế hoạch? Hãy đề xuất chia một nhiệm vụ chung thành các bước và thảo luận kế hoạch với mọi người.
Sau khi thử, hãy đánh giá kết quả: điều gì hiệu quả, việc gì cần người khác hỗ trợ và bạn có muốn lặp lại trải nghiệm này không. Bài trắc nghiệm «Kiểu tư duy của bạn trong công việc» cũng có thể gợi thêm điều để bạn quan sát. Hãy xem kết quả như một giả thuyết cần kiểm chứng, chứ không phải lời mô tả cuối cùng về con người bạn.
Nên đưa điểm mạnh nào vào CV?
Đừng cố liệt kê thật nhiều phẩm chất; hãy chọn những điểm thực sự phù hợp với vị trí ứng tuyển. Đọc kỹ mô tả công việc: bạn sẽ đảm nhận nhiệm vụ gì, làm việc với ai và cần kinh nghiệm nào? Sau đó, đối chiếu yêu cầu với những ví dụ của bạn. Vị trí điều phối viên có thể cần khả năng tổ chức và giao tiếp; vị trí phân tích có thể đòi hỏi kỹ năng xử lý dữ liệu và chú ý đến chi tiết.
Công thức hữu ích để viết trong CV là: điểm mạnh + hành động + kết quả. Kết quả có thể là một con số đo lường được, nhiệm vụ đã hoàn thành hoặc thay đổi cụ thể trong quy trình. Đừng nhận công cho thành tích của cả nhóm nếu phần việc của bạn chỉ đóng góp một phần.
- Tổ chức: «Lập lịch chuẩn bị tài liệu và thống nhất thời hạn với các thành viên dự án».
- Giao tiếp: «Làm rõ yêu cầu của khách hàng và chuyển cho nhóm các yêu cầu cụ thể đối với đơn hàng».
- Phân tích: «Đối chiếu dữ liệu trong các báo cáo và phát hiện điểm không khớp cần kiểm tra thêm».
- Học hỏi: «Làm quen với phần mềm kế toán mới và soạn hướng dẫn ngắn cho đồng nghiệp».
- Làm việc đáng tin cậy: «Theo dõi danh sách công việc và chủ động báo cho nhóm về nguy cơ trễ hạn».
Đây là ví dụ về cách diễn đạt, không phải những lời khẳng định có sẵn về kinh nghiệm của bạn. Hãy điều chỉnh cho phù hợp với bản thân và chỉ thêm số liệu khi bạn có thể xác minh. Nếu có số liệu cụ thể, «soạn hướng dẫn cho năm nhân viên mới» sẽ rõ ràng hơn «hỗ trợ nhân viên hòa nhập».
Nếu chưa có kinh nghiệm làm việc thì sao? Hãy nghĩ đến bài tập ở trường, hoạt động tình nguyện, dự án cá nhân hoặc việc tổ chức sự kiện. Chẳng hạn, bạn có thể viết: «Phân chia nhiệm vụ giữa các thành viên trong dự án học tập và tổng hợp bài thuyết trình cuối cùng». Đừng biến dự án học tập thành kinh nghiệm thương mại: mô tả trung thực vai trò và kết quả sẽ có ích hơn một chức danh nghe thật kêu.
Hãy tự hỏi về từng dòng: «Nếu được hỏi trong buổi phỏng vấn, tôi có thể kể chi tiết về việc này không?» Nếu không, hãy thay phẩm chất trừu tượng bằng một ví dụ thực tế. Thay vì liệt kê «chịu áp lực tốt, đa nhiệm, chủ động», hãy chọn một hoặc hai thế mạnh phù hợp với vị trí và được thể hiện qua hành động cụ thể.
Cách phát huy và phát triển điểm mạnh
Nhận ra điểm mạnh mới chỉ là bước đầu. Để chúng thực sự có ích, bạn cần chọn nhiệm vụ phù hợp, thống nhất kỳ vọng và nhận biết cả những giới hạn của mình.
- Tìm cách vận dụng trong vai trò hiện tại. Nếu bạn giỏi sắp xếp thông tin, hãy đề xuất chỉnh lý kho kiến thức. Nếu bạn biết cách đặt câu hỏi, hãy nhận phần làm rõ yêu cầu trước khi dự án bắt đầu. Trước tiên, hãy thống nhất với nhóm để tránh tạo thêm việc không cần thiết.
- Trao đổi về đóng góp, không chỉ nói về phẩm chất. Thay vì nói «Tôi là người sáng tạo», hãy nói: «Tôi có thể đề xuất một vài cách trình bày và thử nghiệm chúng với một nhóm nhỏ». Như vậy, đồng nghiệp sẽ biết rõ hơn khi nào nên tìm đến bạn.
- Bổ sung kỹ năng cần thiết để phát huy điểm mạnh. Người thích nghĩ ra ý tưởng có thể cần rèn thêm kỹ năng lập kế hoạch; người cẩn thận kiểm tra chi tiết có thể cần học cách xác định mức độ hoàn thiện nào là đủ. Điều này giúp biến điểm mạnh thành kết quả thực tế.
- Đừng biến thế mạnh thành nghĩa vụ phải làm tất cả. Giỏi tổ chức cuộc họp không có nghĩa là bạn phải phụ trách mọi cuộc họp. Hãy trao đổi về thứ tự ưu tiên và thời gian hiện có trước khi nhận thêm việc.
Ví dụ, bạn nhận ra mình giỏi giải quyết những hiểu lầm. Hãy bắt đầu bằng việc thảo luận yêu cầu cho một dự án nhỏ: tổng hợp thắc mắc của các bên, ghi lại những quyết định đã thống nhất và nhờ mọi người kiểm tra nội dung cuối cùng. Sau khi hoàn thành, hãy hỏi những người tham gia điều gì hữu ích và lần sau nên làm khác đi ở điểm nào. Như vậy, bạn vừa vận dụng kỹ năng vừa có thêm chất liệu cho lần trao đổi tiếp theo về vai trò của mình.
Bạn cũng nên tìm hiểu phong cách của mình kết hợp với nhóm ra sao. Bài trắc nghiệm «Bạn là đồng nghiệp như thế nào?» sẽ gợi ý để bạn suy nghĩ về cách tương tác. Còn nếu muốn vận dụng khả năng của mình trong một lĩnh vực mới, hãy thử bài trắc nghiệm «Nghề nghiệp nào phù hợp với tôi?» và đối chiếu những gợi ý với nhiệm vụ thực tế trong các tin tuyển dụng.
Câu hỏi thường gặp
Nếu tôi không nhận ra điểm mạnh của mình thì sao?
Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ thay vì chờ một thành tích nổi bật: bạn đã giúp ai, cải thiện điều gì, hoàn thành nhiệm vụ nào. Sau đó, hãy xin nhận xét cụ thể. Những kỹ năng quen thuộc thường dễ bị bỏ qua chính vì bạn sử dụng chúng thường xuyên.
Nên nêu bao nhiêu điểm mạnh trong CV?
Không có con số cố định. Hãy chọn một vài điểm quan trọng nhất đối với vị trí ứng tuyển và thể hiện chúng trong phần mô tả kinh nghiệm. Hai cách diễn đạt có nội dung rõ ràng vẫn tốt hơn một danh sách dài những phẩm chất không có ví dụ minh họa.
Có thể nêu điểm mạnh mà tôi vẫn đang phát triển không?
Có, miễn là bạn mô tả trung thực trình độ hiện tại. Chẳng hạn, thay vì nói «chuyên gia phân tích dữ liệu», hãy kể về những bảng tính và báo cáo bạn đã biết cách chuẩn bị. Trong buổi phỏng vấn, bạn có thể chia sẻ thêm về những gì mình đang học.
Có nên tập trung cải thiện điểm yếu thay vì phát huy điểm mạnh không?
Còn tùy vào yêu cầu công việc. Nếu một thiếu sót cản trở bạn hoàn thành nhiệm vụ quan trọng, bạn nên khắc phục nó. Đồng thời, hãy tiếp tục phát triển những gì mình đã làm tốt: kết hợp nền tảng vững chắc với một thế mạnh nổi bật có thể hữu ích hơn là cố giỏi như nhau ở mọi mặt.
Bắt đầu ngay từ bây giờ
Hãy nhớ lại một nhiệm vụ đã diễn ra suôn sẻ và ghi lại đóng góp cụ thể của bạn. Sau đó, làm bài trắc nghiệm chính về điểm mạnh trong công việc: kết quả sẽ giúp bạn tìm ra những giả thuyết mới và quyết định điều gì cần kiểm chứng trong thực tế.
Để có cái nhìn đầy đủ hơn, hãy khám phá thêm các bài trắc nghiệm về thói quen làm việc và tư duy của bạn: