TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Đã đến lúc thay đổi: Làm sao biết cuộc sống cần một hướng đi mới

Mệt mỏi triền miên, cảm giác bế tắc hay sống như cái máy chưa hẳn đòi hỏi bạn phải đưa ra quyết định lớn. Hãy cùng tìm hiểu cách nhận ra vấn đề, chọn hướng đi và bắt đầu bằng một bước vừa sức.

Để biết cách thay đổi cuộc sống, bạn không cần chờ đến một cuộc khủng hoảng lớn hay lập kế hoạch cho mười năm tới. Hãy bắt đầu bằng việc quan sát: điều gì thường xuyên làm bạn cạn kiệt năng lượng, những nhu cầu nào chưa được đáp ứng và thay đổi nhỏ ở lĩnh vực nào có thể giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn.

Thay đổi không phải lúc nào cũng có nghĩa là nghỉ việc, chuyển nhà hay chấm dứt một mối quan hệ. Đôi khi, điều quan trọng hơn là xem lại khối lượng công việc, học cách từ chối hoặc dành chỗ trong lịch trình cho những điều bạn thật sự yêu thích. Hãy làm bài trắc nghiệm để xác định lĩnh vực nào bạn nên xem xét trước tiên.

Làm sao biết đã đến lúc cần thay đổi

Một tuần tồi tệ chưa có nghĩa là bạn đang sống sai cách. Nhưng nếu những khó khăn tương tự kéo dài hàng tháng, còn cách ứng phó quen thuộc không còn hiệu quả, đó là lúc bạn nên dừng lại và tìm hiểu nguyên nhân. Hãy chú ý đến một số dấu hiệu sau.

  • Bạn luôn sống trong trạng thái chờ đợi. Bạn nghĩ cuộc sống thật sự sẽ bắt đầu sau kỳ nghỉ, khi đổi việc hoặc khi dự án khó khăn kết thúc. Thế nhưng việc này nối tiếp việc khác, còn những điều quan trọng với bạn vẫn không có chỗ trong cuộc sống.
  • Cáu kỉnh đã trở thành phản ứng quen thuộc. Tin nhắn của đồng nghiệp, lời nhờ vả trong nhà hay kế hoạch cuối tuần đều khiến bạn bực bội. Có thể vấn đề không nằm ở từng tin nhắn riêng lẻ, mà là bạn đã lâu không có thời gian để hồi phục.
  • Bạn làm mọi thứ theo quán tính. Các tuần cứ lặp lại như nhau, và khi được hỏi «Mình làm việc này để làm gì?», bạn khó tìm được câu trả lời nào khác ngoài «Ai cũng làm vậy» hoặc «Mình đã đầu tư quá nhiều vào việc này rồi».
  • Một vấn đề cứ lặp đi lặp lại. Chẳng hạn, bạn thường xuyên nhận việc của người khác, làm đến khuya, tự hứa sẽ không để chuyện đó tái diễn — rồi lại rơi vào đúng tình cảnh ấy.
  • Những điều từng phù hợp giờ không còn phù hợp. Công việc, các mối quan hệ hay nếp sinh hoạt có thể từng đáp ứng nhu cầu của bạn vài năm trước. Điều đó không có nghĩa lựa chọn trước đây là vô ích: hoàn cảnh và ưu tiên luôn thay đổi.

Không dấu hiệu nào trong số này tự nó chứng minh rằng bạn cần thay đổi toàn bộ cuộc sống. Tốt hơn hết, hãy tự hỏi: Chuyện này xảy ra thường xuyên đến mức nào, kéo dài bao lâu và điều gì cụ thể đang cản trở mình sống như mong muốn? Câu trả lời sẽ giúp bạn phân biệt một rắc rối nhất thời với vấn đề kéo dài.

Khủng hoảng hay mệt mỏi: Làm sao tìm ra nguyên nhân

Khi kiệt sức, bạn dễ nghĩ rằng mình cần thay đổi tất cả mọi thứ. Trước tiên, hãy xem xét một lời giải thích đơn giản hơn: bạn có ngủ đủ, được nghỉ ngơi, có thời gian ăn uống và lịch trình ít nhiều ổn định không? Nếu vài tuần vừa qua bạn phải chạy theo hạn chót và chăm lo cho người thân, mong muốn biến mất đến một hòn đảo hoang có thể chủ yếu là dấu hiệu bạn đang quá tải.

Trong vài ngày, hãy giảm bớt những việc thực sự có thể giảm: dời một cuộc hẹn không bắt buộc, nhờ người khác giúp đỡ hoặc từ chối một nhiệm vụ phát sinh. Nếu nghỉ ngơi giúp bạn sáng suốt hơn và cuộc sống thường ngày lại có vẻ ổn, hãy bắt đầu bằng cách dành thời gian để hồi phục. Còn nếu chỉ nghĩ đến một lĩnh vực cụ thể đã khiến bạn căng thẳng trở lại, hãy xem xét kỹ hơn lĩnh vực đó.

Để làm vậy, hãy thử rà soát nhanh các mặt trong cuộc sống. Ghi ra những lĩnh vực chính: công việc hoặc học tập, sức khỏe và nghỉ ngơi, các mối quan hệ, tiền bạc, việc nhà, sở thích. Với mỗi lĩnh vực, hãy trả lời ba câu hỏi:

  1. Điều gì đang nâng đỡ mình, còn điều gì thường xuyên làm mình kiệt sức?
  2. Tình huống cụ thể nào trong hai tuần qua cho thấy điều đó?
  3. Mình có thể tự thay đổi điều gì, và ở đâu mình cần người khác giúp đỡ hoặc cùng thỏa thuận?

Giả sử bạn không hài lòng với công việc. Cụ thể có thể là: «Mình thích các nhiệm vụ, nhưng tối nào cũng trả lời tin nhắn nên không thể hồi phục». Khi đó, bước đầu tiên không nhất thiết là tìm một nghề mới: bạn có thể trao đổi về thời gian cần sẵn sàng làm việc hoặc phân chia lại lịch trực. Còn nếu chính nhiệm vụ và triển vọng công việc không phù hợp, cuộc trò chuyện nên tập trung vào vai trò hiện tại hoặc việc chuyển hướng.

Nếu tâm trạng buồn bã, lo âu hoặc kiệt sức kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc và khả năng tự chăm sóc, hãy tìm đến chuyên gia tâm lý, nhà trị liệu tâm lý hoặc bác sĩ. Bài trắc nghiệm không thay thế tư vấn chuyên môn. Nếu bạn nghĩ đến việc làm hại bản thân hoặc đang gặp nguy hiểm trước mắt, hãy liên hệ dịch vụ khẩn cấp và một người bạn tin tưởng.

Nên thay đổi điều gì trong cuộc sống: Chọn nơi cần tập trung sức lực

Sau khi rà soát, bạn có thể có cả một danh sách dài. Đừng cố giải quyết mọi thứ cùng lúc: hãy chọn một vấn đề ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống hằng ngày và ít nhất có thể thay đổi một phần. Định hướng tốt không nhất thiết là mục tiêu lớn nhất, mà là mục tiêu bạn có thể nghĩ ra một bước đầu tiên an toàn để thực hiện.

Thói quen và khối lượng công việc

Đôi khi, vấn đề không phải là thiếu kỷ luật, mà là lịch trình không có chút thời gian dự phòng nào. Nếu bạn bỏ bữa trưa vì các cuộc họp, đừng bắt đầu bằng một chế độ ăn hoàn hảo; hãy dành riêng nửa tiếng trong lịch. Nếu buổi tối trôi qua trong các nhóm chat công việc, hãy thử thông báo trước thời điểm bạn ngừng làm việc và chỉ trả lời những việc thật sự khẩn cấp sau đó.

Bài trắc nghiệm về thói quen có thể giúp cuộc sống của bạn tốt hơn có thể gợi ý một ý tưởng vừa sức. Hãy xem kết quả như một gợi ý để thử nghiệm: một thói quen chỉ hữu ích khi bạn có thể đưa nó vào hoàn cảnh sống thực tế của mình.

Giá trị sống và các mối quan hệ

Đôi khi, mọi thứ bên ngoài có vẻ ổn thỏa, nhưng bạn dành quá nhiều thời gian cho những điều quan trọng với người khác và quá ít cho điều quan trọng với mình. Chẳng hạn, bạn đồng ý tham dự mọi buổi tụ họp gia đình vì cảm thấy có bổn phận, dù bạn cần những ngày cuối tuần rảnh rỗi. Thay đổi có thể bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện thẳng thắn và lịch gặp gỡ mới, chứ không phải bằng việc xa cách những người thân yêu.

Để làm rõ những điều quan trọng với mình, hãy thử bài trắc nghiệm về các giá trị cốt lõi. Sau đó, tự hỏi: tuần này mình có thể làm một việc cụ thể nào để thể hiện rằng giá trị mình chọn thật sự hiện diện trong cuộc sống?

Công việc và hướng phát triển

Sự không hài lòng với sự nghiệp có thể bắt nguồn từ nhiều lý do: điều kiện làm việc, quan hệ trong nhóm, nội dung công việc hoặc thiếu cơ hội phát triển. Hãy gọi tên nguyên nhân càng chính xác càng tốt. Trước khi nghỉ việc, bạn có thể trò chuyện với những người trong lĩnh vực mình quan tâm, tìm hiểu các vị trí tuyển dụng, thử một khóa học ngắn hoặc nhận một nhiệm vụ nhỏ theo hướng mới.

Nếu chưa biết bắt đầu tìm kiếm từ đâu, hãy thử bài trắc nghiệm chọn công việc khi chưa biết mình muốn gì. Bạn có thể kiểm chứng những gợi ý trong đó mà không cần cam kết đổi nghề ngay lập tức.

Làm sao thay đổi cuộc sống mà không đưa ra quyết định vội vàng

Một kế hoạch hữu ích không chỉ trả lời câu hỏi «Mình muốn gì?», mà còn phải trả lời «Mình sẽ làm gì?», «Khi nào?» và «Làm sao biết việc đó có hiệu quả?». Hãy thử xây dựng kế hoạch như một thử nghiệm ngắn hạn, thay vì một cam kết kéo dài mãi mãi.

  1. Mô tả vấn đề bằng điều có thể quan sát được. Thay vì viết «Cuộc sống của mình thật tệ», hãy ghi: «Tuần này có ba buổi tối mình làm việc sau bữa tối và không kịp nghỉ ngơi». Cách diễn đạt này cho thấy bạn có thể bắt đầu từ đâu.
  2. Xác định thay đổi mình mong muốn. Chẳng hạn: «Mình muốn có hai buổi tối mỗi tuần không phải xử lý công việc». Mục tiêu này cụ thể hơn lời hứa «sẽ hạnh phúc hơn» và không đòi hỏi bạn thay đổi mọi hoàn cảnh chỉ trong một ngày.
  3. Chọn một việc sẽ làm trong tuần tới. Ví dụ, bạn sẽ trao đổi với quản lý về thứ tự ưu tiên và báo cho nhóm biết giờ mình kết thúc công việc. Nếu hiện giờ chưa thể nói chuyện như vậy, hãy bắt đầu bằng cách liệt kê những việc có thể dời lại hoặc giao cho người khác.
  4. Tính đến những giới hạn của mình. Nếu thu nhập không ổn định, nghỉ việc khi chưa có kế hoạch có thể khiến bạn lo âu hơn. Trước tiên, hãy tính các khoản chi bắt buộc, số tiền tiết kiệm hiện có và những lựa chọn tìm việc. Nếu thay đổi ảnh hưởng đến người thân, hãy trao đổi xem cần thống nhất điều gì.
  5. Hẹn thời điểm đánh giá kết quả. Sau một tuần, hãy ghi lại xem mình có làm được việc đã chọn không, cảm thấy dễ chịu hơn không và điều gì cản trở. Nếu không hiệu quả, hãy thu nhỏ bước đi, đổi cách làm hoặc nhờ hỗ trợ. Một thử nghiệm không thành công giúp bạn có thêm thông tin, chứ không phải là thước đo con người bạn.

Ví dụ, bạn muốn giao lưu nhiều hơn nhưng sau giờ làm không còn sức để tham gia những buổi tụ tập đông người. Thay vì đặt mục tiêu «trở nên hòa đồng hơn», hãy rủ một người đi dạo một lát vào cuối tuần. Nếu ngay cả việc đó cũng khó, hãy bắt đầu bằng một tin nhắn. Một bước nhỏ không cần giải quyết toàn bộ vấn đề: mục đích của nó là giúp bạn thử xem mình có thể tiến lên hay không.

Tuy vậy, những việc nhỏ không thay thế cho những thay đổi mà bạn đã cân nhắc kỹ và quyết định thực hiện. Chúng giúp bạn chuẩn bị: thu thập thông tin, củng cố điểm tựa và hiểu bước tiếp theo nào phù hợp nhất với mình.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết mình đang khủng hoảng và đã đến lúc thay đổi?

Hãy để ý xem khó khăn kéo dài bao lâu và có lặp lại hay không. Nếu nghỉ ngơi không giúp bạn sáng suốt trở lại, những cách giải quyết quen thuộc không còn hiệu quả, còn một lĩnh vực quan trọng liên tục khiến bạn căng thẳng, hãy tìm hiểu nguyên nhân và thử thay đổi những điều kiện cụ thể. Nếu sức khỏe tinh thần hoặc thể chất suy giảm rõ rệt, hãy tìm đến chuyên gia.

Nên bắt đầu từ đâu nếu không biết mình muốn gì?

Hãy bắt đầu bằng việc xác định hiện giờ bạn đang thiếu điều gì: nghỉ ngơi, cảm giác an toàn, sự hứng thú, hỗ trợ hay quyền tự chủ. Nghĩ lại một vài tình huống gần đây khiến bạn thấy nhẹ nhõm hoặc đặc biệt khó khăn. Những ví dụ đó sẽ giúp bạn tìm ra nhu cầu của mình dễ hơn là ép bản thân phải có sẵn kế hoạch cho nhiều năm tới.

Có nên đổi việc nếu đã mệt mỏi với công việc hiện tại?

Không nhất thiết. Trước tiên, hãy phân biệt mệt mỏi vì khối lượng công việc với việc không hài lòng với chính công việc đó. Nếu có thể, hãy thử trao đổi về điều kiện làm việc hoặc xin nghỉ ngơi. Nếu vấn đề vẫn còn và liên quan đến nhiệm vụ hay triển vọng, hãy bắt đầu tìm hiểu những lựa chọn khác, đồng thời cân nhắc tình hình tài chính.

Nên làm gì nếu người thân không ủng hộ việc mình thay đổi?

Hãy giải thích cụ thể bạn muốn thay đổi điều gì và vì sao điều đó quan trọng. Lắng nghe những lo ngại cụ thể của họ và cùng thảo luận về ảnh hưởng đối với tất cả mọi người. Ý kiến của người thân đáng để cân nhắc, nhưng không thể xóa bỏ nhu cầu của bạn hay quyền tự quyết định cuộc sống của mình.

Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi

Thay đổi trở nên dễ hình dung hơn khi thay vì tự ép mình «sửa lại mọi thứ», bạn đặt một câu hỏi cụ thể: lĩnh vực nào cần mình quan tâm nhất lúc này? Hãy làm bài trắc nghiệm chính và xem kết quả như một gợi ý để chọn bước tiếp theo vừa sức.

Nếu muốn tìm hiểu thêm, bạn cũng có thể thử các bài trắc nghiệm khác về thói quen, giá trị sống và công việc:

Chia sẻ

—

← Hiểu bản thân và phát triển