TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Cách trở thành đồng minh của cộng đồng LGBTQ+: Cẩm nang thực tế

Sự hỗ trợ bắt đầu từ việc tôn trọng mỗi người, ranh giới của họ và quyền tự kể câu chuyện của chính mình. Cùng tìm hiểu nên nói gì và làm gì trong những tình huống thường ngày.

Trở thành đồng minh của cộng đồng LGBTQ+ nghĩa là tôn trọng mọi người bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đồng thời thể hiện sự ủng hộ không chỉ bằng lời nói mà cả hành động. Đôi khi, điều tốt nhất bạn có thể làm là lắng nghe bạn bè; đôi khi là lên tiếng trước lời xúc phạm hoặc không tiết lộ thông tin riêng tư của người khác.

Không có công thức chung cho mọi trường hợp: người này cần được giúp đỡ, người khác chỉ muốn tiếp tục cuộc sống thường ngày một cách bình yên. Hãy làm bài trắc nghiệm “Bạn là đồng minh như thế nào với cộng đồng LGBTQ+?” để suy ngẫm về cách bạn thể hiện sự ủng hộ.

Trở thành đồng minh trong cuộc sống thường ngày là như thế nào?

Đồng minh của cộng đồng LGBTQ+ không cần phải biết câu trả lời cho mọi câu hỏi hay nói thay cộng đồng. Điều quan trọng hơn là để ý xem lời nói và quyết định của mình ảnh hưởng đến những người xung quanh ra sao, tôn trọng trải nghiệm của người khác và sẵn sàng học hỏi. Đồng minh là một quá trình thực hành, không phải danh hiệu phải đạt được bằng cách cư xử hoàn hảo.

Ví dụ, tại một buổi gặp mặt, đồng nghiệp mới giới thiệu tên mình muốn được gọi. Hãy dùng tên đó, kể cả khi những tin nhắn cũ có tên khác. Khi tổ chức bữa tối thân mật, đừng mặc định khách nào cũng có bạn đời khác giới: câu hỏi trung tính như “Bạn sẽ đến cùng người yêu chứ?” giúp họ thoải mái trả lời theo cách mình muốn.

Nên phân biệt một số khái niệm. Xu hướng tính dục liên quan đến những người mà một người có thể bị hấp dẫn về mặt tình cảm hoặc tình dục. Bản dạng giới liên quan đến cảm nhận bên trong của một người về giới của mình. Đây là hai khía cạnh khác nhau của trải nghiệm cá nhân: không thể tự động suy ra khía cạnh này từ khía cạnh kia.

Mỗi người có thể dùng những từ khác nhau để nói về bản thân, và không phải ai cũng muốn chia sẻ chi tiết về đời sống riêng. Nếu chưa biết nên xưng hô với ai thế nào, bạn có thể nhẹ nhàng hỏi riêng: “Bạn muốn mình gọi bằng tên nào và dùng đại từ xưng hô nào?” Sau đó, hãy dùng những cách gọi ấy mà không khiến mọi người xung quanh chú ý quá mức.

Ủng hộ ai đó không có nghĩa là biến họ thành đại diện cho cả một nhóm. Khi trò chuyện về phim ảnh, công việc hay kế hoạch cuối tuần, bạn không cần lần nào cũng quay lại chủ đề bản dạng. Hãy quan tâm đến điều quan trọng với chính người bạn quen, thay vì điều khiến bạn thấy khác lạ.

Đồng thời, những giá trị của bạn cũng ảnh hưởng đến hành động, chẳng hạn như bạn có sẵn sàng bảo vệ phẩm giá của người khác trong tình huống khó xử hay không. Hãy làm bài trắc nghiệm về các giá trị cốt lõi để khám phá những ưu tiên của mình; kết quả là gợi ý để suy ngẫm, chứ không phải thước đo xem bạn có phải là một đồng minh tốt hay không.

Cách hỗ trợ bạn bè LGBTQ+ sau khi họ công khai bản dạng

“Come out” là việc tự nguyện chia sẻ về xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của mình. Nếu một người bạn chia sẻ điều này với bạn, trước hết hãy lắng nghe. Bạn không cần tìm ra những lời hoàn hảo: một phản ứng chân thành và bình tĩnh thường hữu ích hơn một bài nói dài.

  1. Cảm ơn vì họ đã tin tưởng bạn. Bạn có thể nói: “Cảm ơn bạn đã chia sẻ. Mình luôn ở bên bạn”. Đừng vội chuyển cuộc trò chuyện sang cảm xúc hay sự ngạc nhiên của mình.
  2. Hỏi xem họ có cần bạn hỗ trợ không. Bạn có thể hỏi: “Bạn muốn nói thêm về chuyện này hay chỉ muốn dành thời gian bên nhau thôi?” Hãy đón nhận câu trả lời của họ.
  3. Hỏi về ranh giới riêng tư. Hãy hỏi: “Có những ai khác đã biết chuyện này? Khi có người khác ở đây, mình nên nói về bạn thế nào?” Cho đến khi rõ ràng, hãy xem đây là thông tin riêng tư.
  4. Tôn trọng điều đã thống nhất. Đừng chia sẻ tin này với bạn chung, người thân hay đồng nghiệp, kể cả khi bạn tin chắc họ sẽ phản ứng tích cực.

Điều cuối cùng đặc biệt quan trọng: tiết lộ bản dạng của người khác khi chưa được họ đồng ý được gọi là “outing”. Việc này có thể khiến họ mất quyền kiểm soát câu chuyện riêng của mình và trong một số trường hợp gây rủi ro cho các mối quan hệ, công việc hoặc sự an toàn. Ngay cả câu “Mình chỉ kể với một người thôi” cũng là vi phạm niềm tin.

Hãy tưởng tượng một người bạn nhờ bạn dùng tên mới trong tin nhắn riêng, nhưng họ chưa sẵn sàng dùng tên đó trong nhóm chat gia đình. Đừng tự quyết định rằng công khai “sẽ tốt hơn”. Hãy hỏi cách ứng xử trong từng tình huống và làm theo điều đã thống nhất. Nếu lỡ dùng sai, hãy sửa lại rồi tiếp tục câu chuyện: xin lỗi quá lâu có thể khiến người kia phải quay sang an ủi bạn.

Đừng nói “Mình biết từ lâu rồi” hay “Chắc chỉ là giai đoạn thôi”: câu đầu có thể xem nhẹ ý nghĩa của niềm tin, còn câu sau có thể khiến người kia cảm thấy lời mình không được tin tưởng. Cũng nên tránh hỏi về đời sống tình dục nếu người kia không chủ động đề cập. Tôn trọng sự thân mật cũng bao gồm việc tôn trọng những điều họ không muốn kể với bạn.

Nên làm gì khi nghe thấy định kiến hoặc lời xúc phạm?

Sự ủng hộ cũng thể hiện ở những lúc không có người LGBTQ+ nào bên cạnh. Nếu ai đó kể một câu đùa miệt thị trong nhóm, bạn không nhất thiết phải tranh luận công khai suốt nửa tiếng. Một câu ngắn gọn, bình tĩnh cũng đủ để đặt ra giới hạn: “Mình thấy câu đó gây tổn thương. Đừng đùa kiểu này nữa nhé”.

Hãy chọn cách phản ứng phù hợp với hoàn cảnh và mức độ an toàn. Khi trò chuyện với người thân thiết, bạn có thể giải thích vì sao những lời đó khiến người khác tổn thương. Ở nơi làm việc, nếu thấy an toàn, hãy ghi lại sự việc và làm theo quy định của tổ chức hoặc báo với người phụ trách. Trong tình huống căng thẳng với người lạ hung hăng, đừng đặt mình và người khác vào nguy hiểm: đôi khi lựa chọn khôn ngoan hơn là rời đi, gọi người hỗ trợ hoặc hỏi thăm sau đó.

Nếu bạn của bạn bị xúc phạm, đừng tự ý giành quyền quyết định. Trước tiên, nếu có thể, hãy hỏi: “Bạn muốn mình can thiệp hay mình cùng rời đi sẽ tốt hơn?” Nếu không thể hỏi kín đáo, hãy đánh giá tình hình và đề nghị một lối thoát đơn giản: “Mình đi khỏi đây nhé”. Sau đó, bạn có thể hỏi họ có cần giúp gửi khiếu nại hay chỉ cần có người ở bên.

Những nguyên tắc tương tự cũng áp dụng trên mạng. Đừng chia sẻ ảnh chụp màn hình hành vi bắt nạt kèm tên người bị nhắm đến khi chưa được họ cho phép: ngay cả bài đăng lên án cũng có thể thu hút sự chú ý không mong muốn. Thay vào đó, hãy lưu bằng chứng để gửi cho chính người đó, đề nghị báo cáo vi phạm với nền tảng và hỏi xem họ có thấy thoải mái khi nhận sự giúp đỡ của bạn không.

Không phải cuộc trò chuyện nào cũng có thể thay đổi. Bạn có thể nói: “Mình không đồng ý và không muốn tiếp tục cuộc trò chuyện với giọng điệu như vậy”, rồi rời khỏi đó. Mục tiêu không phải là thắng cuộc tranh luận trước mặt mọi người, mà là không tiếp tay cho sự xúc phạm và không tạo thêm rủi ro.

Trong những cuộc trò chuyện như vậy, việc nhận ra phản ứng của chính mình cũng rất hữu ích: bực bội, bối rối hay muốn lập tức chứng minh mình đúng. Bài trắc nghiệm về sự trưởng thành cảm xúc có thể giúp bạn suy ngẫm về cách mình thường phản ứng; bài trắc nghiệm không thay thế việc tham vấn chuyên gia.

Cách học hỏi, sửa sai và tôn trọng ranh giới

Dù có ý tốt, bạn vẫn có thể dùng từ chưa phù hợp hoặc đưa ra giả định sai. Nếu được góp ý, chỉ cần nói: “Cảm ơn bạn đã nói với mình. Mình sẽ sửa”. Sau đó, hãy thực sự thay đổi cách diễn đạt. Bạn không cần phải chống chế, đòi hỏi giải thích chi tiết hay xin lỗi hết lần này đến lần khác: làm vậy có thể khiến người kia phải lo cho sự khó chịu của bạn.

Bạn có thể tự tìm hiểu. Nếu gặp một thuật ngữ chưa biết, trước tiên hãy tra cứu ý nghĩa trong các tài liệu giáo dục dễ tiếp cận của những tổ chức LGBTQ+. Hãy tìm hiểu ai là người biên soạn tài liệu và tài liệu dành cho đối tượng nào, đồng thời nhớ rằng từ điển không thể kể hết trải nghiệm của một người cụ thể. Nếu muốn biết sở thích riêng của họ, tốt nhất vẫn là hỏi chính người đó.

Tuy nhiên, bạn bè không có nghĩa vụ phải làm người dạy bạn. Thay vì hỏi dồn “Mọi chuyện của các bạn diễn ra thế nào?”, hãy thử hỏi: “Bạn có thoải mái khi nói về chuyện này không?” Nếu họ không muốn, hãy đổi chủ đề và đừng phật ý. Điều này cũng áp dụng với những cuộc trò chuyện về cơ thể, quyết định y tế và các mối quan hệ: thân thiết không có nghĩa là mất quyền riêng tư.

Sự hỗ trợ đôi khi rất thiết thực. Bạn có thể đề nghị cùng đi dự một buổi gặp mặt, giúp soạn tin nhắn hoặc đơn giản là lắng nghe sau một ngày khó khăn. Hãy đưa ra lời đề nghị cụ thể: “Tối nay mình rảnh, bạn muốn gọi điện không?” Đồng thời, đừng nài nỉ hay hứa những điều bạn không thể làm.

Đừng biến việc làm đồng minh thành cách thể hiện mình đúng đắn đến đâu. Đăng một bài viết ủng hộ có thể phù hợp, nhưng không thể thay thế sự tôn trọng dành cho người khác trong cuộc sống thường ngày. Trước khi đăng ảnh chụp chung, gắn thẻ bạn bè hay kể câu chuyện của họ, hãy xin phép và hỏi rõ điều gì có thể chia sẻ.

Cuối cùng, đừng suy đoán bản dạng của người khác qua ngoại hình, cách nói chuyện hay sở thích. Nếu bạn đang tìm hiểu cảm xúc của chính mình, bài trắc nghiệm về xu hướng tính dục có thể là gợi ý để tự suy ngẫm, chứ không phải câu trả lời cuối cùng hay một nhãn dán dành cho bạn.

Câu hỏi thường gặp

Tôi có thể là đồng minh nếu không thuộc cộng đồng LGBTQ+ không?

Có. Bạn là đồng minh nhờ thái độ tôn trọng và những hành động thiết thực, chứ không phải bản dạng cá nhân. Tuy vậy, điều quan trọng là không nói thay cộng đồng và biết lắng nghe trải nghiệm của từng người.

Nên nói gì nếu một người bạn công khai bản dạng và tôi bối rối?

Chỉ cần trả lời đơn giản: “Cảm ơn bạn đã tin tưởng mình. Mình luôn ở bên bạn”. Bạn cũng có thể thành thật nói rằng mình cần chút thời gian để tìm lời phù hợp, rồi hỏi người ấy muốn được hỗ trợ như thế nào.

Có phải lúc nào cũng cần can thiệp khi có tranh cãi không?

Không. Hãy cân nhắc mức độ an toàn và mong muốn của người bị ảnh hưởng. Đôi khi, kết thúc cuộc trò chuyện, cùng nhau rời đi hoặc đề nghị giúp đỡ sau đó hữu ích hơn là đối đầu trong tình huống nguy hiểm.

Nên làm gì nếu tôi gọi nhầm tên một người?

Hãy sửa lại ngắn gọn, xin lỗi rồi tiếp tục câu chuyện. Nếu lỗi này cứ lặp lại, bạn có thể tập dùng đúng tên khi ở riêng với họ, nhưng đừng tiết lộ thông tin cá nhân cho người khác.

Bắt đầu từ đâu?

Trở thành đồng minh nghĩa là biết lắng nghe, giữ gìn niềm tin và chọn những hành động phù hợp với khả năng của mình, đồng thời tôn trọng sự an toàn và ranh giới của người khác. Hãy làm bài trắc nghiệm “Bạn là đồng minh như thế nào với cộng đồng LGBTQ+?” để suy ngẫm xem mình đã làm tốt điều gì và muốn học thêm điều gì.

Nếu muốn tiếp tục khám phá bản thân và các mối quan hệ, hãy xem thêm tuyển tập những bài trắc nghiệm khác:

Chia sẻ

—

← Bản dạng và LGBTQ+