Tôi nên nhận mức lương bao nhiêu: cách đánh giá mức lương của bạn
Không có một mức lương chung phù hợp với mọi vị trí: thu nhập phụ thuộc vào nhiệm vụ, kinh nghiệm, khu vực, ngành nghề và hình thức làm việc. Chức danh chỉ là điểm khởi đầu. Chẳng hạn, hai quản lý dự án có thể nhận mức lương khác nhau nếu một người phụ trách một dự án nội bộ nhỏ, còn người kia quản lý nhiều nhóm và ngân sách lớn.
Hãy bắt đầu bằng cách tìm những tin tuyển dụng có công việc tương tự công việc của bạn. Tìm các vị trí có nhiệm vụ, mức độ trách nhiệm và yêu cầu tương đương, chứ đừng chỉ dựa vào chức danh giống nhau. Bạn nên tham khảo nhiều nguồn: trang tuyển dụng, báo cáo lương và thông tin tuyển dụng của các công ty trong ngành. Nếu báo cáo đã cũ hoặc không nêu rõ cách thu thập dữ liệu, hãy thận trọng với các con số.
Khi so sánh mức lương, hãy kiểm tra các chi tiết sau:
- Mức lương được nêu là trước hay sau thuế? Hãy so sánh các con số cùng loại.
- Mức lương có bao gồm khoản thưởng biến động không? Hãy tìm hiểu khoản thưởng phụ thuộc vào điều gì và được trả đều đặn đến mức nào.
- Khu vực, lịch làm việc, hình thức làm việc và phạm vi trách nhiệm có tương đương không?
- Ngoài lương còn có những quyền lợi gì: hỗ trợ đào tạo, bảo hiểm, ngày nghỉ bổ sung?
Lưu lại một số tin tuyển dụng phù hợp và ghi lại khoảng lương thường thấy. Đây chỉ là mức tham khảo, không phải cam kết: tin tuyển dụng có thể không nêu đầy đủ điều kiện, còn công ty của bạn có thể áp dụng các bậc lương riêng. Bài trắc nghiệm trên website cũng không xác định chính xác giá trị của bạn trên thị trường; hãy xem đó là gợi ý để phân tích thế mạnh, còn mức lương thì kiểm tra qua các nguồn bên ngoài.
Nên chuẩn bị những lý lẽ nào để đề nghị tăng lương
Quản lý sẽ dễ trao đổi về lương hơn khi hiểu rõ lý do bạn muốn được xem xét lại mức lương. Hãy lập danh sách ngắn các kết quả đạt được kể từ lần tăng lương gần nhất hoặc trong thời gian đảm nhiệm vai trò hiện tại. Những thay đổi vượt ra ngoài phạm vi nhiệm vụ ban đầu đặc biệt đáng chú ý.
Một cách trình bày hữu ích là: nhiệm vụ → hành động của bạn → kết quả. Ví dụ: «Nhóm mất nhiều thời gian tìm lỗi trong báo cáo. Tôi đề xuất dùng chung một mẫu kiểm tra, nhờ đó giờ đây báo cáo được hoàn thành nhanh hơn». Nếu có thể chứng minh kết quả bằng con số, hãy nêu con số đó; nếu không có dữ liệu chính xác, đừng tự đặt ra. Bạn cũng có thể đưa ra thư phản hồi, dự án đã hoàn thành hoặc mô tả quy trình mới.
Chẳng hạn, một nhân viên hỗ trợ khách hàng ngoài việc xử lý các yêu cầu thông thường còn bắt đầu hướng dẫn nhân viên mới và cập nhật kho câu trả lời. Lý lẽ thuyết phục không chỉ là khối lượng công việc tăng lên, mà là vai trò đã mở rộng cụ thể ra sao: có bao nhiêu nhân viên mới được hướng dẫn, tài liệu nào đã được tạo và việc đó hỗ trợ nhóm như thế nào. Ngay cả khi không thể tính chính xác thời gian tiết kiệm được, bạn vẫn có thể mô tả đóng góp này bằng những sự việc cụ thể.
Hãy chuẩn bị ba nội dung:
- Thành tích. Chọn hai hoặc ba ví dụ thuyết phục nhất, gắn với nhiệm vụ của nhóm.
- Thay đổi trong vai trò. Ghi lại những trách nhiệm mới, mức độ phức tạp của dự án và các quyết định mà giờ đây bạn phụ trách.
- Mức lương mong muốn. Xác định mức lương mục tiêu và mức thấp nhất bạn sẵn sàng cân nhắc. Bạn không nhất thiết phải nêu mức thấp nhất ngay từ đầu.
Chi phí cá nhân có thể giải thích vì sao việc tăng lương đặc biệt quan trọng với bạn vào lúc này, nhưng thường không đủ để cho nhà tuyển dụng thấy giá trị công việc của bạn. Tốt hơn hết, hãy tập trung vào kết quả và mặt bằng thị trường. Để nhận ra những đóng góp dễ bị xem là điều hiển nhiên, bạn có thể làm bài trắc nghiệm về thế mạnh của bạn tại nơi làm việc, rồi tìm những ví dụ thực tế minh họa cho kết quả.
Khi nào và làm thế nào để hẹn trao đổi
Hãy chọn thời điểm quản lý có thể bình tĩnh trao đổi về vấn đề này, chẳng hạn sau khi hoàn thành một dự án đáng chú ý hoặc trước khi lên kế hoạch ngân sách cho nhóm. Nếu công ty có đợt xét tăng lương hằng năm, hãy tìm hiểu thời điểm ra quyết định và nêu vấn đề từ sớm. Khi ngân sách đã được công bố, khả năng điều chỉnh có thể sẽ ít hơn.
Không cần phải chờ hàng tháng trời để tìm thời điểm hoàn hảo. Nếu trách nhiệm của bạn đã tăng lên đáng kể hoặc đã lâu chưa được xét lại lương, hãy đề nghị một buổi gặp riêng. Bạn có thể viết: «Tôi muốn trao đổi về kết quả công việc, vai trò hiện tại và khả năng xem xét lại mức lương. Tuần tới chúng ta có thể dành thời gian cho việc này không?» Như vậy, quản lý sẽ biết chủ đề cuộc trao đổi và cũng có thể chuẩn bị.
Tốt nhất đừng bắt đầu đàm phán khi đang tiện nói chuyện, trong cuộc họp chung hoặc ngay sau một cuộc tranh cãi căng thẳng. Trao đổi trực tiếp hoặc qua cuộc gọi video thường thuận tiện hơn nhắn tin: bạn có thể hỏi thêm và hiểu rõ bối cảnh. Tuy nhiên, bạn không cần gửi trước một bản báo cáo dài, trừ khi quy định nội bộ yêu cầu.
Hãy nghĩ đến những phương án dự phòng bên cạnh mức lương mong muốn. Nếu hiện tại ngân sách không cho phép tăng lương cơ bản, công ty có thể cân nhắc một ngày xem xét lại cụ thể, thay đổi chức danh, đào tạo hoặc những điều kiện khác. Hãy xác định trước điều gì thực sự có giá trị với bạn: chẳng hạn, một khoản thưởng một lần không thay thế được việc tăng lương cơ bản thường xuyên.
Cách trao đổi về việc tăng lương: ví dụ và cách trả lời khi gặp phản đối
Hãy bắt đầu bằng cách nêu mục đích cuộc gặp, trình bày ngắn gọn kết quả đạt được rồi đưa ra đề nghị. Bạn không cần xin lỗi vì đã hỏi hay dẫn dắt quá lâu mới vào vấn đề. Sau đó, hãy dừng lại để quản lý trả lời.
Ví dụ: «Trong những tháng gần đây, tôi đã đảm nhận thêm một dự án và cập nhật quy trình báo cáo. Nhờ vậy, nhóm nhận được dữ liệu nhanh hơn. Tôi cũng đã tham khảo các vị trí tương đương trên thị trường. Hiện lương cơ bản của tôi là 100.000 rúp trước thuế; tôi muốn trao đổi về việc tăng lên 115.000–120.000 rúp. Anh/chị đánh giá khả năng này thế nào?»
Đây chỉ là ví dụ: hãy dùng dữ kiện của riêng bạn, đơn vị tiền tệ phù hợp và cách nêu mức lương quen thuộc. Khoảng lương trong ví dụ tương ứng với mức tăng 15–20%, nhưng không có nghĩa là bạn nên đề nghị tăng đúng mức đó. Khi chọn con số, hãy cân nhắc mặt bằng thị trường, kết quả của bản thân và khả năng của công ty. Nếu mức thấp nhất trong khoảng lương không thể chấp nhận được với bạn, đừng đưa mức đó vào đề nghị.
Sau đó, điều quan trọng không chỉ là bảo vệ lập trường mà còn phải lắng nghe. Quản lý có thể đồng ý, đề xuất mức khác hoặc giải thích những hạn chế. Hãy hỏi rõ ý của câu trả lời và đừng xem mọi ý kiến phản đối là lời từ chối cuối cùng:
- «Hiện không có ngân sách». Hãy hỏi khi nào ngân sách được xem xét lại và liệu có thể quay lại vấn đề vào một ngày cụ thể không.
- «Cần thêm kết quả». Hãy đề nghị nêu rõ kết quả mong đợi và cách đánh giá: cần hoàn thành nhiệm vụ nào, trước thời hạn nào và ai là người ra quyết định.
- «Chúng tôi chỉ có thể đề nghị mức thấp hơn». Hãy xin thời gian suy nghĩ, hỏi ngày xem xét lại tiếp theo và đánh giá toàn bộ đề nghị.
- «Tôi không có thẩm quyền quyết định». Hãy tìm hiểu ai phê duyệt việc tăng lương, cần những thông tin gì và khi nào bạn có thể nhận được câu trả lời.
Sau buổi gặp, hãy gửi một email ngắn ghi lại những gì đã thống nhất: «Cảm ơn anh/chị đã trao đổi. Tôi hiểu đúng chứ: chúng ta sẽ quay lại vấn đề vào tháng 9, sau khi dự án kết thúc và kết quả được đánh giá?» Việc này không thay thế quyết định chính thức, nhưng giúp tránh hiểu lầm. Nếu chưa có tiêu chí hoặc thời hạn cụ thể, hãy đề nghị làm rõ.
Đừng dọa nghỉ việc nếu bạn không thực sự sẵn sàng nghỉ. Bạn có thể thẳng thắn trao đổi về một lời mời làm việc khác, nhưng bịa ra lời mời hoặc phóng đại thành tích là điều rủi ro: sự tin tưởng quan trọng hơn một câu nói khéo. Nếu quá căng thẳng khi đàm phán, hãy tập nói thành tiếng phút đầu tiên của cuộc trao đổi. Còn bài trắc nghiệm về điều cản trở bạn kiếm được nhiều tiền hơn sẽ giúp bạn nhận ra những thói quen nên suy ngẫm trước buổi gặp.
Câu hỏi thường gặp
Có thể đề nghị tăng lương mà không được thăng chức không?
Có. Mức lương vẫn có thể được xem xét lại trong vai trò hiện tại, đặc biệt nếu nhiệm vụ trở nên phức tạp hơn, bạn làm việc độc lập hơn hoặc trách nhiệm tăng lên. Hãy tìm hiểu quy trình của công ty: đôi khi cần xét lại cấp bậc chính thức mới có thể điều chỉnh lương.
Nên làm gì nếu đã lâu chưa được tăng lương?
Thời gian dài chưa được xét lại lương là lý do để hẹn trao đổi, nhưng bạn cũng cần chuẩn bị những lý lẽ khác: kết quả công việc, thay đổi trong trách nhiệm và dữ liệu thị trường. Hãy hỏi khi nào công ty có thể đưa ra quyết định và cần những gì để đi đến quyết định đó.
Có nên nêu mức lương của đồng nghiệp không?
Tốt hơn hết, hãy dựa vào vai trò của chính bạn và dữ liệu thị trường có thể tham khảo. Công việc và điều kiện của đồng nghiệp có thể khác nhau, ngay cả khi chức danh giống nhau. Đừng tiết lộ mức lương của người khác khi chưa được họ đồng ý, và cũng đừng dùng tin đồn chưa được kiểm chứng làm bằng chứng.
Nên làm gì sau khi bị từ chối?
Hãy đề nghị nêu rõ các tiêu chí và ngày trao đổi lại. Nếu điều kiện vẫn không rõ ràng hoặc không được thực hiện, hãy cân nhắc các lựa chọn bên ngoài. Bạn cũng có thể làm bài trắc nghiệm về mức độ sẵn sàng phát triển sự nghiệp và suy nghĩ về những kỹ năng nên trau dồi.
Những điều cần nhớ trước cuộc trao đổi
Thông tin tham khảo về thị trường, kết quả cụ thể và đề nghị rõ ràng sẽ giúp cuộc trao đổi đi vào trọng tâm. Ngay cả khi câu trả lời chưa khiến bạn hài lòng, hãy cố gắng rời buổi gặp với những bước tiếp theo cụ thể. Hãy làm bài trắc nghiệm «Mức lương nào xứng đáng với bạn?» để đánh giá lại kỹ năng trước khi chuẩn bị.
Còn đây là tuyển tập các bài trắc nghiệm khác về thu nhập và sự nghiệp: