TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Chọn nghề thế nào khi bạn chưa biết mình muốn gì

Bạn không cần tìm ngay một công việc để gắn bó cả đời. Hãy bắt đầu bằng cách quan sát bản thân, chọn vài hướng đi và thử sức qua những trải nghiệm nhỏ.

Nếu chưa biết mình muốn gì, bạn có thể chọn nghề bằng cách thử nghiệm từng bước thay vì cố tìm một đam mê duy nhất. Trước tiên, hãy xác định những nhiệm vụ và điều kiện làm việc phù hợp với mình, sau đó chọn hai hoặc ba hướng đi và thử sức ở quy mô nhỏ. Như vậy, quyết định sẽ dựa trên trải nghiệm của chính bạn chứ không chỉ là hình dung về công việc.

Bạn có thể bắt đầu bằng một bài trắc nghiệm: bài sẽ gợi ý cách tìm hướng đi và những bước an toàn để thực hiện trong tuần tới. Hãy làm trắc nghiệm để biết nên bắt đầu chọn nghề từ đâu.

Hãy bắt đầu từ những việc phù hợp với bạn, không phải tên nghề

Câu hỏi “làm nghề gì?” thường khiến ta thấy choáng ngợp: có rất nhiều tên nghề, mà mỗi nghề lại bao gồm những nhiệm vụ khác nhau. Chẳng hạn, làm marketing có thể là phân tích bảng số liệu, trò chuyện với khách hàng hoặc viết nội dung. Vì vậy, trước tiên, hãy tìm hiểu xem bạn thích làm gì và phù hợp với môi trường nào.

Hãy nhớ lại ba tình huống trong học tập, công việc hoặc cuộc sống thường ngày mà bạn cảm thấy hài lòng với kết quả đạt được. Không nhất thiết phải là thành tựu lớn: có thể là sắp xếp một chuyến đi, giúp người quen cài đặt điện thoại hoặc soạn một bản hướng dẫn dễ hiểu. Với mỗi tình huống, hãy ghi lại:

  • Nhiệm vụ: Bạn cần làm gì và kết quả ra sao?
  • Hành động: Bạn tìm thông tin, giải thích, thương lượng, sáng tạo hay sửa chữa?
  • Điều kiện: Bạn làm việc độc lập hay với người khác, theo kế hoạch hay trong môi trường thường xuyên thay đổi?
  • Cảm nhận: Bạn muốn tiếp tục làm điều gì, còn điều gì khiến bạn mệt mỏi dù kết quả tốt?

Chẳng hạn, bạn thích lên lịch trình cho một chuyến đi: tìm hiểu các tuyến đường, cân đối ngân sách và sắp xếp thời gian biểu. Điều đó không có nghĩa là bạn phải lập tức trở thành nhân viên điều hành tour. Nhưng sự kết hợp giữa tìm kiếm thông tin, lập kế hoạch và cân nhắc các giới hạn là điều đáng thử ở nhiều lĩnh vực, từ tổ chức sự kiện đến quản lý dự án.

Hãy lập riêng danh sách những điều kiện không thể thiếu ở công việc: mức thu nhập tối thiểu, thời gian đi lại có thể chấp nhận, khả năng kết hợp công việc với việc học hoặc trách nhiệm gia đình. Bên cạnh đó, hãy ghi những mong muốn mà hiện tại bạn có thể linh hoạt. Danh sách này giúp bạn không chỉ mê mẩn tên nghề mà còn để ý đến những khía cạnh thiết thực quan trọng.

Nếu muốn nhìn nhận từ bên ngoài cách mình thường giải quyết công việc, hãy thử trắc nghiệm về thế mạnh trong công việc. Hãy xem kết quả như một giả thuyết và kiểm chứng xem những hành động được mô tả có đúng với trải nghiệm của bạn không.

Cách chọn một vài hướng đi để tìm hiểu

Khi đã ghi lại sở thích và điều kiện làm việc phù hợp, hãy lập danh sách ngắn gồm hai hoặc ba hướng đi. Ở giai đoạn này, bạn chưa cần chọn một nghề cho cả đời. Điều quan trọng là tìm được những lựa chọn đủ hấp dẫn để bạn muốn tìm hiểu, đồng thời phù hợp với hoàn cảnh hiện tại.

Đừng chỉ tìm những tên nghề quen thuộc. Nếu thích giải thích những điều phức tạp bằng ngôn từ dễ hiểu, hãy tìm hiểu công việc của giáo viên, người viết hướng dẫn và nhân viên hỗ trợ khách hàng. Nếu thích sắp xếp thông tin ngăn nắp, hãy tìm hiểu nhiệm vụ của điều phối viên văn phòng, nhân viên quản lý hồ sơ và chuyên viên phân tích mới vào nghề. Đây là những công việc khác nhau: chỉ vì có một nhiệm vụ tương đồng không có nghĩa là chúng đều phù hợp với bạn.

Với mỗi lựa chọn, hãy tìm một vài tin tuyển dụng còn hiệu lực ở khu vực của bạn hoặc theo hình thức làm việc mà bạn có thể tham gia. Chú ý đến những nhiệm vụ thường lặp lại, yêu cầu dành cho người mới, lịch làm việc và mức lương nếu có. Hãy ghi lại cả những việc hấp dẫn lẫn công việc thường ngày. Chẳng hạn, tin tuyển dụng nhân viên tổ chức sự kiện có thể mô tả phần chuẩn bị thú vị nhưng cũng đi kèm nhiều khâu xin phê duyệt và làm việc vào buổi tối.

Sau đó, hãy so sánh các hướng đi bằng bốn câu hỏi:

  1. Tôi muốn thử những nhiệm vụ nào, và những việc nào tôi không muốn phải làm thường xuyên?
  2. Cần bao nhiêu thời gian và tiền bạc để bắt đầu: học tập, thiết bị, đi lại?
  3. Có tin tuyển dụng phù hợp hoặc cách nào khác để tích lũy kinh nghiệm ban đầu không?
  4. Lịch làm việc, mức độ giao tiếp và điều kiện làm việc có phù hợp với tôi không?

Bạn không nhất thiết phải chấm điểm từng mục. Chỉ cần đánh dấu điều gì phù hợp, điều gì còn băn khoăn hoặc chưa rõ. Những điểm chưa biết sẽ trở thành kế hoạch tìm hiểu của bạn. Chẳng hạn, nếu thấy công việc thiết kế hấp dẫn nhưng chưa rõ việc chỉnh sửa theo góp ý mất bao nhiêu thời gian, bạn có thể hỏi một người trong nghề và thử làm một bài tập nhỏ.

Để mở rộng danh sách, bạn có thể làm trắc nghiệm chọn nghề: bài sẽ gợi ý một số hướng đi và ví dụ về nghề nghiệp. Đừng vội chọn cái tên đầu tiên mình thích; hãy đối chiếu các gợi ý với những tin tuyển dụng thực tế.

Trải nghiệm nghề trước khi đầu tư nhiều

Mô tả công việc chỉ cho bạn thấy một phần bức tranh. Tốt hơn hết là tìm hiểu thực tế: nhiệm vụ nào xuất hiện thường xuyên nhất, những tháng đầu làm việc ra sao và ngoài phần thú vị còn phải làm gì. Bạn không cần nghỉ việc hay đăng ký một khóa học dài hạn để khám phá điều đó.

Trò chuyện với người trong nghề. Hãy nhờ một người quen hoặc thành viên trong cộng đồng nghề nghiệp dành cho bạn một chút thời gian. Hỏi xem phần lớn thời gian trong ngày họ làm những việc gì, ban đầu cần học những gì và có điều gì khiến họ bất ngờ. Bạn cũng có thể hỏi công việc của người mới khác gì so với người giàu kinh nghiệm. Một cuộc trò chuyện không thể cho bạn thấy toàn bộ bức tranh, vì vậy hãy tham khảo thêm vài góc nhìn khác.

Thử làm một bài tập nhỏ. Bạn có thể viết hướng dẫn sử dụng một ứng dụng quen thuộc, lập bảng chi phí cho một dự án giả định hoặc lên kế hoạch bài đăng cho một cửa hàng nhỏ. Hãy chọn bài tập tương tự những nhiệm vụ được nêu trong tin tuyển dụng. Nếu có thể cho người có kinh nghiệm xem kết quả, hãy xin góp ý cụ thể: phần nào dễ hiểu, phần nào cần sửa và bạn nên trau dồi kỹ năng gì tiếp theo.

Tìm hiểu môi trường làm việc. Hãy tham gia một sự kiện mở, thử một buổi học nhập môn ngắn hoặc tìm một công việc tình nguyện có thời hạn và nhiệm vụ rõ ràng. Hãy kiểm tra xem bạn sẽ học được gì và có khoản phí nào không được thông báo trước hay không. Đừng nhận làm không lương trong thời gian dài dưới danh nghĩa trải nghiệm nghề nghiệp.

Sau mỗi lần thử sức, đừng chỉ ghi “thích” hay “không thích”. Điều gì khiến bạn hứng thú: bản thân nhiệm vụ hay cảm giác mới mẻ? Nhịp độ công việc có thoải mái không? Bạn có muốn tìm hiểu nguyên nhân khi mắc lỗi không? Chẳng hạn, một người có thể thích chụp ảnh nhưng nhận ra rằng việc tìm khách hàng và chỉnh sửa ảnh nhiều lần không phù hợp để làm mỗi ngày. Dù vậy, nhiếp ảnh vẫn có thể là một sở thích thú vị ngoài công việc.

Điều hữu ích là so sánh những trải nghiệm thực tế, chứ không phải những phiên bản lý tưởng của nghề nghiệp. Nếu một nhiệm vụ khó thực hiện, điều đó chưa có nghĩa là nghề ấy không phù hợp: hãy tìm hiểu xem bạn thiếu kinh nghiệm, hướng dẫn rõ ràng hay hứng thú với chính công việc đó.

Kế hoạch định hướng nghề nghiệp trong bảy ngày

Để việc suy nghĩ không kéo dài mãi, hãy dành một khoảng thời gian ngắn cho việc tìm hiểu. Điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với lịch trình của bạn: hoàn thành các bước quan trọng hơn là nhất thiết phải làm đúng trong một tuần.

  1. Ngày 1. Ghi lại ba trải nghiệm thành công và tìm những hành động lặp lại. Liệt kê riêng các điều kiện bắt buộc cho công việc tương lai.
  2. Ngày 2. Lập danh sách năm hướng đi khiến bạn hứng thú, sau đó chọn hai hoặc ba hướng bạn muốn tìm hiểu.
  3. Ngày 3. Tìm hiểu tin tuyển dụng cho từng lựa chọn. Ghi lại những nhiệm vụ thường gặp, yêu cầu và câu hỏi mà tin tuyển dụng chưa giải đáp.
  4. Ngày 4. Tìm người hoặc cộng đồng nghề nghiệp để đặt câu hỏi. Gửi một tin nhắn ngắn nhờ họ chia sẻ về công việc.
  5. Ngày 5. Thử làm một bài tập thuộc hướng đi đầu tiên. Ghi lại thời gian thực hiện và điều gì khiến bạn hứng thú trong quá trình làm.
  6. Ngày 6. Thử một nhiệm vụ thuộc hướng đi thứ hai hoặc tham gia một buổi học nhập môn. So sánh cảm nhận với trải nghiệm đầu tiên.
  7. Ngày 7. Tổng kết: chọn một hướng đi để tìm hiểu thêm và xác định bước tiếp theo, chẳng hạn làm thêm một bài tập hoặc tìm hiểu yêu cầu tuyển thực tập.

Kết quả sau một tuần không phải là câu trả lời cuối cùng cho cả cuộc đời, mà là bước tiếp theo rõ ràng hơn. Nếu các hướng đi hấp dẫn bạn như nhau, hãy thử lựa chọn dễ tiếp cận nhất với nguồn lực hiện có. Nếu không hướng nào phù hợp, hãy xem lại những ghi chép: có thể bạn thích kiểu nhiệm vụ khác hoặc cần xác định rõ hơn điều kiện làm việc.

Ở giai đoạn này, bạn cũng nên tìm hiểu môi trường nào giúp mình làm việc thoải mái hơn: độc lập, theo nhóm, với lịch trình ổn định hay với các nhiệm vụ thường xuyên thay đổi. Trắc nghiệm về công việc và tính cách sẽ giúp bạn xác định những ưu tiên này để kiểm chứng trong thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Tôi nên làm gì nếu hoàn toàn không biết mình muốn làm nghề gì?

Hãy bắt đầu từ những việc cụ thể thay vì tên nghề. Nghĩ lại xem bạn từng làm tốt những nhiệm vụ nào và điều kiện nào khiến bạn thấy thoải mái. Sau đó, chọn ít nhất một hướng đi để thử ở quy mô nhỏ: trải nghiệm ấy sẽ cho bạn thêm thông tin để quyết định bước tiếp theo.

Làm sao chọn nghề nếu tôi có nhiều sở thích?

Đừng cố gộp tất cả sở thích vào một công việc. Hãy chọn hai hoặc ba hướng đi dựa trên mức độ dễ tiếp cận và điều kiện phù hợp, rồi so sánh qua trải nghiệm thực tế. Những sở thích còn lại có thể tiếp tục là thú vui hoặc sẽ có ích trong tương lai.

Tôi có cần học thêm trước khi đổi việc không?

Không phải lúc nào cũng cần: yêu cầu tùy thuộc vào nghề nghiệp và nhà tuyển dụng. Trước tiên, hãy tìm hiểu tin tuyển dụng và xem liệu hồ sơ năng lực, khóa học ngắn hạn hay kỳ thực tập có đủ hay không. Một số ngành nghề yêu cầu bằng cấp chuyên môn và các giấy tờ bắt buộc khác.

Có nên tin vào các bài trắc nghiệm định hướng nghề nghiệp không?

Trắc nghiệm giúp bạn nhận ra sở thích và tìm ý tưởng, nhưng không thể quyết định thay bạn. Hãy đối chiếu kết quả với điều kiện của mình, tìm hiểu tin tuyển dụng và kiểm chứng mức độ hứng thú với các nhiệm vụ qua trải nghiệm thực tế.

Bước tiếp theo là gì?

Việc chọn nghề sẽ trở nên dễ hiểu hơn khi thay vì tìm một câu trả lời bao quát, bạn bắt đầu quan sát và trải nghiệm những điều cụ thể. Hãy làm bài trắc nghiệm chính ở đầu bài viết, chọn một bước được gợi ý và thử thực hiện trong vài ngày tới.

Nếu muốn tìm hiểu sở thích và điều kiện làm việc phù hợp với mình từ nhiều góc độ, hãy tham khảo bộ sưu tập các bài trắc nghiệm khác.

Chia sẻ

—

← Sự nghiệp và công việc