TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Lãnh đạo hay chuyên gia: nên chọn con đường sự nghiệp nào

Quản lý con người và đào sâu chuyên môn là hai cách phát triển sự nghiệp khác nhau. Cùng tìm hiểu cách so sánh trên thực tế và đưa ra lựa chọn mà không cần vội vàng.

Sự nghiệp quản lý hay chuyên gia không phải là lựa chọn giữa thành công và thất bại, mà là giữa những cách làm việc và tạo ảnh hưởng đến kết quả khác nhau. Người quản lý giúp đội ngũ đạt mục tiêu, phân bổ nguồn lực và đưa ra quyết định về con người, quy trình. Chuyên gia giải quyết những vấn đề chuyên môn phức tạp, trau dồi kiến thức và góp phần nâng cao chất lượng các quyết định trong lĩnh vực của mình.

Để biết mình có nên trở thành quản lý hay không, hãy so sánh những công việc thường ngày thay vì chỉ nhìn vào tên chức danh. Điều gì hấp dẫn bạn hơn: tự mình tìm hiểu vấn đề hay tạo điều kiện để cả đội cùng giải quyết? Câu trả lời có thể thay đổi theo thời gian, và một số vai trò cho phép bạn kết hợp cả hai hướng.

Trước tiên, hãy làm bài trắc nghiệm để xem kiểu công việc nào tiếp thêm năng lượng cho bạn nhiều hơn.

Sự nghiệp quản lý và chuyên gia khác nhau thế nào?

Trên lộ trình chuyên gia, giá trị thường được tạo ra nhờ kiến thức sâu rộng và chất lượng chuyên môn. Chẳng hạn, một chuyên viên phân tích giàu kinh nghiệm phát hiện lỗi trong phép tính, chọn phương pháp phù hợp và giải thích cho đồng nghiệp vì sao có thể tin vào kết luận đó. Càng có kinh nghiệm, họ càng đảm nhận những nhiệm vụ phức tạp hơn và có thể tạo ảnh hưởng đến nhiều nhóm.

Trong vai trò quản lý, kết quả thường đạt được thông qua công việc của người khác. Người quản lý xác định ưu tiên, thống nhất thời hạn, giúp phân bổ khối lượng công việc và trao đổi với nhân viên về sự phát triển của họ. Khi dự án gặp vấn đề, họ không chỉ cần hiểu nguyên nhân mà còn phải tổ chức giải quyết dựa trên năng lực của cả đội.

Hãy so sánh những khía cạnh chính trong công việc:

  • Kết quả. Chuyên gia chịu trách nhiệm về chất lượng các quyết định trong lĩnh vực của mình; người quản lý chịu trách nhiệm về kết quả của đội ngũ và điều kiện làm việc.
  • Loại công việc. Chuyên gia thường đào sâu vào chuyên môn; người quản lý chuyển đổi giữa việc lập kế hoạch, trao đổi và đưa ra quyết định liên quan đến nhân sự.
  • Phản hồi. Chuyên gia trao đổi về chất lượng công việc và phương pháp thực hiện; người quản lý còn hỗ trợ nhân viên phát triển và xử lý bất đồng trong công việc.
  • Khả năng chủ động sắp xếp thời gian. Chuyên gia thường cần những khoảng thời gian dài để tập trung làm việc; lịch trình của người quản lý thường phụ thuộc nhiều hơn vào các cuộc họp và yêu cầu từ đội ngũ.

Đây không phải là ranh giới cứng nhắc. Chuyên gia có thể hướng dẫn đồng nghiệp, còn người quản lý có thể tìm hiểu các chi tiết kỹ thuật. Nhưng tỷ lệ giữa những nhiệm vụ này sẽ thay đổi, và đó mới là điều quan trọng khi lựa chọn. Hãy xem các tin tuyển dụng thực tế trong lĩnh vực của bạn: cùng một chức danh có thể bao hàm những công việc khác nhau ở các công ty khác nhau.

Làm sao biết bạn hợp với vai trò lãnh đạo hay chuyên gia?

Hãy nhớ lại những ngày làm việc thú vị nhất trong vài tháng gần đây, chứ không chỉ những ngày thành công nhất. Bạn đã làm gì? Nhiệm vụ nào khiến bạn muốn tiếp tục sau cuộc họp hoặc khi dự án kết thúc? Cách nhìn lại này hữu ích hơn việc chỉ dựa vào hình dung về một chức danh danh giá.

Con đường chuyên gia có thể phù hợp nếu bạn thích dành nhiều thời gian tìm hiểu một chủ đề phức tạp, kiểm chứng giả thuyết và hoàn thiện giải pháp đến mức chất lượng cao. Chẳng hạn, bạn hào hứng tìm nguyên nhân sự cố, so sánh các cách khắc phục rồi chia sẻ kết luận với đội ngũ. Với bạn, cơ hội không ngừng nâng cao chuyên môn quan trọng hơn số lượng nhân viên cấp dưới.

Vai trò quản lý có thể hấp dẫn nếu bạn thích nhận ra điều gì đang cản trở mọi người phối hợp, làm rõ kỳ vọng và giúp người khác đưa ra quyết định. Chẳng hạn, khi dự án chậm tiến độ, bạn sẵn lòng tìm hiểu xem hiểu lầm xuất phát từ đâu, tập hợp những người liên quan và thống nhất kế hoạch mới. Bạn vui không chỉ vì đóng góp của bản thân mà còn vì thành công của cả đội.

Đừng quên cân nhắc cả những mặt kém hấp dẫn hơn của mỗi vai trò. Bạn có sẵn sàng thường xuyên học cách sử dụng công cụ mới và bảo vệ quan điểm chuyên môn, kể cả khi điều đó khiến đồng nghiệp không thoải mái? Hay bạn thấy mình phù hợp hơn với những cuộc trò chuyện về thiếu sót trong công việc, việc điều chỉnh thời hạn và những quyết định không làm hài lòng tất cả mọi người? Không có con đường sự nghiệp nào chỉ gồm những công việc bạn yêu thích.

Nếu bạn thấy mình phù hợp với nhiều mô tả, điều đó hoàn toàn bình thường. Bài trắc nghiệm nghề nghiệp về người thực thi, chuyên gia và lãnh đạo sẽ giúp bạn nhìn nhận sở thích từ nhiều góc độ. Hãy xem kết quả như một gợi ý để suy ngẫm, không phải kết luận cuối cùng.

Có nên trở thành quản lý ngay lúc này?

Lời đề nghị dẫn dắt một đội ngũ có thể trông như một bước thăng tiến tự nhiên. Nhưng trước khi nhận lời, bạn nên tìm hiểu chính xác điều gì sẽ thay đổi. Đôi khi, vị trí mới đồng nghĩa với việc ít tự mình làm chuyên môn hơn, họp nhiều hơn và chịu trách nhiệm về những quyết định mà bạn không phải lúc nào cũng có thể tác động.

Hãy hình dung bạn là một chuyên gia giỏi trong đội ngũ sản phẩm và được đề nghị quản lý năm đồng nghiệp. Trước đây, bạn tự chọn cách giải quyết công việc và trực tiếp thấy kết quả lao động của mình. Giờ đây, bạn cần thống nhất ưu tiên, tổ chức các buổi trao đổi riêng và giúp đội ngũ xử lý những nhiệm vụ khác nhau. Điều này có thể truyền cảm hứng cho bạn — hoặc hóa ra lại không phải kiểu phát triển mà bạn mong muốn.

Trước khi quyết định, hãy trao đổi với người quản lý tương lai về những điều sau:

  1. Phạm vi trách nhiệm. Bạn chịu trách nhiệm về những kết quả nào, và ai là người đưa ra quyết định cuối cùng về ưu tiên, tuyển dụng và ngân sách?
  2. Công việc thực tế trong tuần. Bạn sẽ dành bao nhiêu thời gian cho họp hành, quản lý và công việc chuyên môn của riêng mình?
  3. Sự hỗ trợ. Bạn có người hướng dẫn, cơ hội đào tạo hoặc khả năng trao đổi về tình huống khó với một quản lý giàu kinh nghiệm hơn không?
  4. Điều kiện và triển vọng. Lương thưởng, khối lượng công việc và tiêu chí đánh giá sẽ thay đổi thế nào? Các chuyên gia trong cùng công ty có những cơ hội phát triển nào?
  5. Khả năng xem xét lại. Sau một khoảng thời gian đã thống nhất, bạn có thể cùng đánh giá kết quả và quay lại công việc chuyên môn nếu thấy vai trò này không phù hợp không?

Hãy so sánh những lời mời cụ thể, thay vì dựa vào mức lương bạn phỏng đoán: thu nhập phụ thuộc vào công ty, lĩnh vực và mức độ trách nhiệm. Ở một số nơi, vị trí quản lý được trả cao hơn vai trò chuyên gia tương ứng; ở nơi khác, chuyên gia giàu kinh nghiệm có thể nhận mức lương tương đương hoặc cao hơn.

Nếu bạn tò mò về công việc quản lý nhưng chưa tự tin, hãy thử bài trắc nghiệm về sự nghiệp quản lý. Sau đó, hãy kiểm chứng những nhận định của mình bằng cách trò chuyện với những người đang làm công việc tương tự.

Cách thử nghiệm lựa chọn mà không cần thay đổi sự nghiệp đột ngột

Bạn không nhất thiết phải đổi vị trí ngay để hiểu sự khác biệt giữa các vai trò. Hãy thỏa thuận thực hiện một thử nghiệm nhỏ tại nơi làm việc hoặc tìm một nhiệm vụ phù hợp trong cộng đồng nghề nghiệp. Quan trọng là thống nhất trước thời hạn, kết quả mong đợi và người sẽ cùng bạn nhìn lại trải nghiệm.

Thử quản lý ở quy mô nhỏ

Hãy nhận điều phối một dự án nhỏ: thu thập yêu cầu, hỗ trợ phân chia công việc, tổ chức các cuộc họp ngắn và theo dõi những điều đã thống nhất. Đừng làm thay cả đội: mục đích của thử nghiệm là xem bạn cảm thấy thế nào khi làm việc thông qua sự phối hợp với người khác. Đồng thời, hãy nhớ rằng điều phối dự án không hoàn toàn giống quản lý nhân viên: chẳng hạn, bạn có thể không phải trao đổi về đánh giá công việc và phát triển nghề nghiệp.

Khi kết thúc, hãy ghi lại điều gì khiến bạn thích thú và điều gì làm bạn mệt mỏi. Bạn có thấy hứng thú khi giải quyết những ý kiến bất đồng không? Bạn có thể từ chối những việc không cần thiết không? Bạn muốn quay lại làm việc độc lập hay muốn cải thiện quy trình cho cả đội?

Đào sâu vai trò chuyên gia

Hãy chọn một vấn đề khó trong lĩnh vực của mình và đề xuất kế hoạch giải quyết: tìm hiểu các phương án, kiểm chứng cách tiếp cận rồi trình bày kết luận với đồng nghiệp. Một lựa chọn khác là chuẩn bị bài tổng quan chuyên môn hoặc hướng dẫn người khác một kỹ năng cụ thể. Qua đó, bạn có thể đánh giá liệu mình có thích không chỉ đào sâu chủ đề mà còn chia sẻ chuyên môn hay không.

Giả sử bạn phụ trách thiết kế giao diện. Thay vì chuyển sang quản lý, bạn có thể tìm hiểu về khả năng tiếp cận của sản phẩm, đề xuất các tiêu chuẩn và hỗ trợ nhiều đội ngũ áp dụng chúng. Như vậy, bạn có thể tạo ảnh hưởng lớn hơn mà không trực tiếp quản lý con người. Hãy tìm hiểu xem công ty có ghi nhận đóng góp như vậy không và liệu nó có mở ra cơ hội lên cấp bậc tiếp theo hay không.

Đối chiếu trải nghiệm với hoàn cảnh của bạn

Sau các thử nghiệm, hãy đánh giá từng hướng theo một số tiêu chí: mức độ hứng thú với công việc hằng ngày, khối lượng công việc mong muốn, cơ hội học hỏi, thu nhập và ảnh hưởng đến thời gian cá nhân. Đồng thời, ghi lại những kỹ năng bạn còn thiếu và nơi có thể học chúng. Kết quả chưa tốt trong một nhiệm vụ mới không nhất thiết có nghĩa là vai trò đó không phù hợp với bạn: có thể bạn cần thêm thời gian thực hành và sự hỗ trợ.

Hãy cân nhắc cả giai đoạn hiện tại của cuộc sống. Lúc này, bạn có thể cần lịch trình ổn định hơn; sau này, bạn lại muốn phát triển nhanh hơn. Bài trắc nghiệm về sự ổn định và phát triển trong sự nghiệp có thể giúp bạn làm rõ điều đó. Kết quả không nhất thiết phải là lựa chọn cho cả đời; đó có thể là kế hoạch cho vài tháng tới, kèm theo một thời điểm để bạn đánh giá lại tình hình.

Câu hỏi thường gặp

Có thể phát triển sự nghiệp mà không quản lý người khác không?

Có. Chuyên gia có thể đảm nhận những nhiệm vụ phức tạp hơn, góp phần xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn đồng nghiệp và tham gia giải quyết công việc cho nhiều đội ngũ. Tuy nhiên, cơ hội thăng tiến tùy thuộc vào công ty, vì vậy bạn nên tìm hiểu trước lộ trình phát triển dành cho chuyên gia ở đó.

Chuyên gia giỏi có nhất thiết sẽ trở thành quản lý giỏi không?

Không. Chuyên môn giúp bạn hiểu công việc của đội ngũ, nhưng quản lý đòi hỏi những kỹ năng bổ sung như giao việc, phản hồi và phân chia trách nhiệm. Bạn có thể học những kỹ năng này nếu thực sự hứng thú với vai trò đó.

Có thể vừa quản lý vừa làm chuyên môn không?

Có, nhất là trong các đội ngũ nhỏ hoặc những vai trò chỉ kiêm nhiệm một phần công việc quản lý. Hãy làm rõ tỷ lệ công việc và thứ tự ưu tiên: nếu bạn được kỳ vọng vừa làm chuyên môn toàn thời gian vừa quản lý toàn thời gian, khối lượng công việc có thể trở nên quá tải.

Nếu không thích chuyển sang quản lý thì nên làm gì?

Hãy trao đổi với người quản lý để tìm hiểu chính xác điều gì không phù hợp: nhiệm vụ, mức độ trách nhiệm hay sự hỗ trợ chưa đủ. Có thể bạn cần điều chỉnh điều kiện, thử một vai trò quản lý khác hoặc quay lại lộ trình chuyên gia. Trải nghiệm đó cũng giúp bạn chọn hướng đi phù hợp hơn.

Nên chọn con đường nào?

Đừng chọn giữa hai nhãn “lãnh đạo” và “chuyên gia”; hãy so sánh những nhiệm vụ, điều kiện và cơ hội phát triển cụ thể. Thử cả hai hướng ở quy mô nhỏ, trao đổi kết quả với đồng nghiệp và làm bài trắc nghiệm chính để hiểu rõ hơn sở thích của mình.

Nếu muốn tìm hiểu rộng hơn về sở thích nghề nghiệp, bạn cũng có thể thử các bài trắc nghiệm khác:

Chia sẻ

—

← Lãnh đạo và kỹ năng giao tiếp