MBTI liên quan thế nào đến sự nghiệp?
MBTI mô tả sở thích thông qua bốn cặp tiêu chí: bạn thường hướng sự chú ý và nạp năng lượng từ đâu — từ bên trong hay khi tương tác với thế giới; dựa vào điều gì khi tiếp nhận thông tin — sự kiện cụ thể hay những khả năng; đưa ra quyết định như thế nào — theo logic hay cân nhắc giá trị và con người; và thích xử lý công việc bên ngoài theo cách nào — có cấu trúc hơn hay linh hoạt hơn.
Sự kết hợp các sở thích tạo thành một nhóm gồm bốn chữ cái. Kết quả có thể gợi ý những câu hỏi để bạn tự nhìn nhận bản thân, nhưng không đo lường năng lực nghề nghiệp hay dự đoán thành công trong công việc. Kết quả trắc nghiệm không thay thế việc tư vấn với chuyên gia sức khỏe tâm thần.
Hãy xem các gợi ý dưới đây như những lựa chọn để tìm hiểu. Điều kiện làm việc có thể khác nhau đáng kể ngay trong cùng một nghề: phát triển sản phẩm trong một nhóm nhỏ và làm việc ở công ty lớn với nhiều vòng phê duyệt đòi hỏi nhịp độ giao tiếp khác nhau. Kỹ năng, kinh nghiệm, sở thích, mức lương và cơ hội học tập cũng rất quan trọng.
Nghề nghiệp dành cho từng nhóm MBTI
Nhà phân tích: INTJ, INTP, ENTJ, ENTP
INTJ. Những công việc cần tìm hiểu hệ thống phức tạp và xây dựng kế hoạch dài hạn có thể hấp dẫn bạn: kiến trúc hệ thống, nghiên cứu, phân tích tài chính, hoạch định chiến lược. Chẳng hạn, kiến trúc sư hệ thống thiết kế cách các bộ phận khác nhau của sản phẩm phối hợp với nhau. Hãy tìm hiểu trước xem vai trò này dành bao nhiêu thời gian cho phân tích độc lập và bao nhiêu cho việc phối hợp, phê duyệt.
INTP. Những lĩnh vực nghiên cứu ý tưởng và tìm lời giải thích thường có sức hút: lập trình, phân tích dữ liệu, nghiên cứu khoa học, kiểm thử phần mềm. Ví dụ, nhà phân tích tìm nguyên nhân khiến các chỉ số thay đổi bất ngờ bằng cách kiểm tra nhiều giả thuyết. Hãy tìm hiểu xem công việc có dành thời gian cho những nhiệm vụ cần tập trung sâu hay phần lớn ngày làm việc là xử lý yêu cầu khẩn cấp.
ENTJ. Bạn có thể cân nhắc quản lý dự án, khởi nghiệp, quản lý vận hành hoặc tư vấn kinh doanh. Những vai trò này thường đòi hỏi xác định mục tiêu, phân bổ nguồn lực và đưa ra quyết định. Chẳng hạn, quản lý dự án tổ chức việc ra mắt sản phẩm. Khi lựa chọn, hãy cân nhắc liệu mình có sẵn sàng không chỉ định hướng mà còn lắng nghe đội ngũ, xem xét các giới hạn và điều chỉnh kế hoạch hay không.
ENTP. Một số hướng đáng tìm hiểu là phát triển sản phẩm, khởi nghiệp, chiến lược tiếp thị và nghiên cứu trải nghiệm người dùng. Trong những lĩnh vực này, việc đề xuất giả thuyết và thử nhiều cách tiếp cận có thể hữu ích. Chẳng hạn, quản lý sản phẩm so sánh một số cách giải quyết vấn đề của khách hàng. Đừng quên tìm hiểu cả những phần việc thường nhật như ghi chép tài liệu, theo dõi thời hạn và đưa quyết định đến kết quả cuối cùng.
Nhà ngoại giao: INFJ, INFP, ENFJ, ENFP
INFJ. Giáo dục, nghiên cứu người dùng, biên tập hoặc các dự án phi lợi nhuận có thể phù hợp, nhất là khi bạn muốn hiểu công việc tác động đến mọi người như thế nào. Chẳng hạn, chuyên viên nghiên cứu người dùng trò chuyện với khách hàng và giúp đội ngũ cải thiện dịch vụ. Hãy xem vai trò đó có đủ thời gian để phân tích không và mức độ giao tiếp có quá dày đặc không.
INFP. Bạn có thể tìm hiểu về biên tập, minh họa, giáo dục, các dự án văn hóa và xã hội. Những lĩnh vực này có thể mở ra không gian sáng tạo và cơ hội theo đuổi chủ đề mà bạn thấy có ý nghĩa. Chẳng hạn, biên tập viên giúp tác giả diễn đạt một văn bản phức tạp sao cho dễ hiểu. Dù là công việc sáng tạo, bạn vẫn thường phải chỉnh sửa, đáp ứng giới hạn và trao đổi về các lựa chọn.
ENFJ. Những hướng đáng tìm hiểu gồm đào tạo người lớn, quản lý đội nhóm, phát triển nhân sự và điều phối các chương trình xã hội. Chẳng hạn, chuyên viên đào tạo tìm hiểu nhu cầu của đội ngũ rồi tổ chức các buổi học. Công việc này đòi hỏi tương tác nhiều, đồng thời cũng cần có kế hoạch, phản hồi và sẵn sàng trao đổi về những vấn đề khó.
ENFP. Truyền thông, tổ chức sự kiện, phát triển sản phẩm giáo dục và xây dựng cộng đồng có thể khiến bạn hứng thú. Chẳng hạn, quản lý cộng đồng nghĩ ra các hình thức gặp gỡ và tìm hiểu điều gì quan trọng với các thành viên. Trước khi lựa chọn, hãy tìm hiểu mức độ tự do dành cho những ý tưởng mới và ai chịu trách nhiệm về lịch trình, ngân sách cùng các công việc định kỳ.
Nhà tổ chức: ISTJ, ISFJ, ESTJ, ESFJ
ISTJ. Bạn có thể tìm hiểu về kế toán, kiểm soát chất lượng, logistics và quản trị quy trình. Những lĩnh vực này thường đề cao sự chính xác, tuân thủ quy định và kiểm tra từng chi tiết một cách có hệ thống. Chẳng hạn, chuyên viên logistics đảm bảo lô hàng được giao đúng hạn. Hãy tìm hiểu quy trình có ổn định không và bạn có thường phải ứng phó với những thay đổi bất ngờ hay không.
ISFJ. Một số lựa chọn đáng cân nhắc là công tác thư viện, hỗ trợ hành chính, giáo dục và điều phối dịch vụ khách hàng. Chẳng hạn, nhân viên hành chính tại trung tâm đào tạo giúp học viên nắm rõ lịch học và giấy tờ. Khi lựa chọn, hãy cân nhắc không chỉ mong muốn giúp đỡ mọi người mà cả khối lượng công việc: số lượng yêu cầu, giờ làm và mức độ hỗ trợ từ đội ngũ.
ESTJ. Quản lý vận hành, logistics, quản lý dự án hoặc tổ chức sản xuất có thể hấp dẫn bạn. Chẳng hạn, quản lý vận hành theo dõi thời hạn và giúp các phòng ban phối hợp quy trình hiệu quả. Hãy tìm hiểu trước vai trò này có những quyền hạn nào và bạn có phải tự đưa ra quyết định khi chưa có đủ thông tin hay không.
ESFJ. Bạn có thể cân nhắc quản lý dịch vụ khách hàng, tổ chức sự kiện, đào tạo hoặc điều phối đội nhóm. Chẳng hạn, chuyên viên chăm sóc khách hàng giúp giải quyết vấn đề và chuyển phản hồi cho đồng nghiệp. Hãy xem mình có thoải mái khi liên tục tiếp xúc với mọi người không và trách nhiệm trong những tình huống khó có được phân định rõ ràng không.
Nhà khám phá: ISTP, ISFP, ESTP, ESFP
ISTP. Bạn có thể tìm hiểu các ngành kỹ thuật, chẩn đoán kỹ thuật, sửa chữa thiết bị hoặc phát triển phần mềm. Chẳng hạn, kỹ sư tìm nguyên nhân sự cố rồi kiểm tra giải pháp trong thực tế. Hãy chú ý đến điều kiện của từng công việc cụ thể: đôi khi nhiệm vụ kỹ thuật ít hơn việc làm báo cáo, họp hành hoặc trao đổi với khách hàng.
ISFP. Một số hướng có thể cân nhắc là thiết kế đồ họa, nhiếp ảnh, nghệ thuật ứng dụng và thiết kế cảnh quan. Chẳng hạn, nhà thiết kế lựa chọn phương án hình ảnh phù hợp với yêu cầu của khách hàng. Công việc sáng tạo có thể đi kèm giới hạn ngân sách và nhiều lần chỉnh sửa, vì vậy hãy thử làm một dự án nhỏ để xem mình có thích toàn bộ quá trình hay không.
ESTP. Bạn có thể tìm hiểu về bán hàng, tổ chức sự kiện, khởi nghiệp hoặc các vị trí làm việc với khách hàng trong lĩnh vực sản phẩm công nghệ. Chẳng hạn, nhân viên bán hàng tìm hiểu nhu cầu của khách rồi đề xuất giải pháp phù hợp. Hãy hỏi cách đánh giá kết quả, tần suất phải ứng phó với tình huống bất ngờ và những yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập.
ESFP. Một số hướng đáng tìm hiểu là tổ chức sự kiện, xây dựng cộng đồng, đào tạo kỹ năng thực hành và ngành dịch vụ lưu trú, ăn uống. Chẳng hạn, người tổ chức buổi gặp gỡ đảm bảo người tham dự cảm thấy thoải mái và chương trình diễn ra đúng kế hoạch. Hãy tìm hiểu xem lịch làm việc có phù hợp không: công việc tiếp xúc với mọi người đôi khi đòi hỏi làm buổi tối, cuối tuần và trong những giai đoạn bận rộn.
Công việc dành cho INTP: bắt đầu tìm kiếm từ đâu?
Nếu kết quả của bạn là INTP, hãy tìm kiếm không chỉ theo tên chức danh mà còn theo nhiệm vụ: xây dựng mô hình, tìm lỗi, kiểm tra giả thuyết, giải thích một hệ thống phức tạp. Những nhiệm vụ này có trong phân tích dữ liệu, lập trình, nghiên cứu, kỹ thuật và kiểm thử kỹ thuật. Mỗi lĩnh vực đòi hỏi kiến thức khác nhau, vì vậy nhóm tính cách không thể thay thế việc tìm hiểu yêu cầu tuyển dụng.
Hãy thử hình dung bạn đang quan tâm đến phân tích dữ liệu. Thay vì đăng ký ngay một khóa học dài, hãy bắt đầu bằng một bộ dữ liệu công khai, đặt ra một câu hỏi và thử tìm câu trả lời bằng bảng tính. Bạn có thích không chỉ tìm ra quy luật mà còn giải thích kết luận không? Nếu có, hãy tìm hiểu các công cụ cần thiết và yêu cầu dành cho người mới vào nghề.
Đừng quên kiểm tra cách tổ chức công việc: ngay cả vai trò nghiên cứu cũng có thể cần thuyết trình và thảo luận. Còn nếu bạn thích giao tiếp, kết quả INTP không phải lý do để từ chối các nhiệm vụ liên quan đến khách hàng hoặc quản lý.
Cách thử nghiệm ý tưởng nghề nghiệp trong thực tế
- Chọn hai hoặc ba vai trò. Đừng chỉ so sánh tên chức danh mà hãy xem các nhiệm vụ hằng ngày trong tin tuyển dụng: phần lớn thời gian trong tuần dành cho việc gì, sử dụng công cụ nào và phối hợp với ai.
- Thử một việc nhỏ. Làm một dự án học tập, tham gia buổi học mở, hỗ trợ một dự án quen thuộc hoặc trò chuyện với người trong nghề. Hãy hỏi điều gì trong công việc khiến họ bất ngờ.
- Đánh giá điều kiện làm việc. Ghi lại mức thu nhập mong muốn, lịch làm việc có thể chấp nhận, khả năng học thêm và nhu cầu giao tiếp. Chẳng hạn, nhiệm vụ chăm sóc khách hàng có thể hấp dẫn nhưng không phù hợp vì phải làm ca tối.
- Đối chiếu nhiều nguồn thông tin. Bài trắc nghiệm chọn nghề sẽ gợi ý các hướng đi và cách thử sức, còn trắc nghiệm mã Holland giúp bạn nhìn nhận sở thích nghề nghiệp từ một góc độ khác.
Nếu điều khiến bạn băn khoăn nhất là môi trường làm việc, hãy làm bài trắc nghiệm “Tôi là người hướng nội hay hướng ngoại ở nơi làm việc?”. Hãy đối chiếu kết quả với trải nghiệm của chính mình: sau những cuộc họp, nhiệm vụ và ngày làm việc nào bạn vẫn còn năng lượng?
Câu hỏi thường gặp
Có thể chọn nghề chỉ dựa vào MBTI không?
Tốt nhất là đừng chỉ dựa vào nhóm tính cách. MBTI gợi ý một số điều để suy ngẫm, nhưng không cho biết mức độ kỹ năng, điều kiện của một vị trí cụ thể hay triển vọng thu nhập. Hãy thử trải nghiệm để kiểm chứng sở thích và tìm hiểu yêu cầu của nhà tuyển dụng.
Người hướng nội có thể làm công việc tiếp xúc với mọi người không?
Có. Điều quan trọng là kiểu tương tác cụ thể: tư vấn riêng, hướng dẫn một nhóm nhỏ và đàm phán liên tục đem lại những trải nghiệm khác nhau. Hãy tìm nhịp độ giao tiếp phù hợp và dành thời gian để nạp lại năng lượng.
Nếu nghề nghiệp không khớp với nhóm tính cách thì sao?
Đừng vội thay đổi. Hãy đánh giá nhiệm vụ thực tế, điều kiện làm việc và những gì bạn đã học được. Danh sách gợi ý không ngăn bạn làm việc trong lĩnh vực mình yêu thích và phát triển các kỹ năng cần thiết.
Kết quả MBTI có thể thay đổi không?
Kết quả có thể khác khi làm lại trắc nghiệm, nhất là khi sở thích ở một tiêu chí nào đó không quá rõ rệt. Hãy xem đó là cơ hội để kiểm chứng những điều bạn tự quan sát, chứ không phải một nhãn gắn cố định.
Bước tiếp theo
MBTI giúp bạn hình thành giả thuyết về sự nghiệp, còn những nhiệm vụ thực tế giúp kiểm chứng chúng. Hãy làm bài trắc nghiệm chính, chọn một vài hướng đi khiến bạn hứng thú và tìm cách an toàn để thử từng hướng.
Để có cái nhìn toàn diện hơn, hãy khám phá thêm các bài trắc nghiệm về nghề nghiệp, sở thích và môi trường làm việc: