TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Thế hệ X, Y, Z và Alpha: năm sinh và những khác biệt chính

Cùng tìm hiểu ai được gọi là thế hệ Millennials và Gen Z, ranh giới giữa các thế hệ được xác định ra sao và vì sao thói quen không phải lúc nào cũng phụ thuộc vào năm sinh.

Thế hệ X thường được tính là những người sinh từ năm 1965 đến 1980; Millennials, hay thế hệ Y, sinh từ năm 1981 đến 1996; Gen Z sinh từ năm 1997 đến 2012. Thế hệ Alpha thường được dùng để chỉ những đứa trẻ sinh sau Gen Z. Các mốc này chỉ mang tính tương đối: những nguồn khác nhau có thể đưa ra các năm khác nhau.

Muốn biết thói quen và quan điểm của mình gần với thế hệ nào hơn? Hãy làm bài trắc nghiệm ngắn của chúng tôi!

Thế hệ X, Y, Z và Alpha: năm sinh

Để tiện theo dõi, chúng ta sẽ dùng một cách phân chia phổ biến cho các thế hệ X, Y và Z, rồi xếp thế hệ Alpha sau đó. Đây không phải cách phân loại duy nhất:

  • Thế hệ X: sinh từ năm 1965 đến 1980.
  • Thế hệ Y, hay Millennials: sinh từ năm 1981 đến 1996.
  • Thế hệ Z, hay Gen Z: sinh từ năm 1997 đến 2012.
  • Thế hệ Alpha: theo cách phân chia này, bắt đầu khoảng từ năm 2013.

Thế hệ Alpha đặc biệt dễ gây nhầm lẫn: một số cách phân loại tính thế hệ này từ năm 2010. Mốc kết thúc cũng được xác định khác nhau. Vì vậy, tùy nguồn tham khảo, người sinh năm 2011 chẳng hạn có thể được xếp vào Gen Z hoặc thế hệ Alpha.

Vì sao người ta lại phân chia theo thế hệ? Những người sinh vào khoảng thời gian gần nhau thường tiếp xúc với các công nghệ và sự kiện tương tự ở những giai đoạn đời tương tự. Nhưng cùng chung bối cảnh lịch sử không có nghĩa là họ giống nhau. Quốc gia, gia đình, giáo dục và trải nghiệm cá nhân có thể quan trọng không kém năm sinh.

Các thế hệ khác nhau như thế nào?

Thế hệ X: từ thế giới analog đến thế giới số

Những người thuộc thế hệ X lớn lên trước khi internet và điện thoại thông minh trở nên phổ biến. Họ nghe nhạc bằng đĩa than và băng cassette, cập nhật tin tức qua báo giấy, radio và truyền hình, còn hẹn gặp nhau mà không cần những tin nhắn trên ứng dụng như ngày nay.

Khi trưởng thành, nhiều người phải làm quen với máy tính, email và các dịch vụ trực tuyến. Với những người sinh ra ở không gian hậu Xô Viết, sự tan rã của Liên Xô và những biến động trong thập niên 1990 cũng là bối cảnh quan trọng. Tuy nhiên, trải nghiệm của mỗi người ở những quốc gia và gia đình khác nhau cũng có nhiều khác biệt.

Chẳng hạn, bạn nhớ từng thu bài hát yêu thích từ radio vào băng cassette, còn giờ thì chọn nhạc trên ứng dụng. Sự chuyển đổi giữa các định dạng này phần nào thể hiện trải nghiệm của thế hệ X. Tuy vậy, điều đó không có nghĩa là ai thuộc thế hệ X cũng thích gọi điện hơn nhắn tin: cách giao tiếp còn tùy vào mỗi người và hoàn cảnh.

Thế hệ Y: Millennials giữa hai thời đại

Millennials trải qua tuổi thơ hoặc tuổi thiếu niên khi chưa có internet thường trực, rồi chứng kiến mạng internet trở thành một phần của việc học tập, công việc và giao tiếp. Với nhiều người, phòng máy tính, những chiếc điện thoại di động đầu tiên, tin nhắn SMS và mạng xã hội gắn liền với các giai đoạn khác nhau của quá trình trưởng thành.

Một khung cảnh quen thuộc trong đời sống thường ngày: bạn nhớ điện thoại bàn và bản đồ giấy, nhưng giờ đã quen đặt thực phẩm qua ứng dụng và làm việc qua cuộc gọi video. Millennials hiểu cả những thói quen ngoại tuyến lẫn các công cụ số, dù mỗi người có kỹ năng riêng.

Tên gọi của thế hệ này đôi khi được gắn với thời điểm bước sang thiên niên kỷ mới: nhiều người thuộc thế hệ này đón dấu mốc ấy khi còn nhỏ hoặc đang ở tuổi thanh xuân. Tuy nhiên, từ “Millennial” không chỉ bất kỳ người trẻ nào mà chỉ một nhóm tuổi cụ thể. Người sinh vào đầu thập niên 1980 và giữa thập niên 1990 cũng có thể có trải nghiệm văn hóa khá khác nhau.

Thế hệ Z: Gen Z và internet như một phần quen thuộc của cuộc sống

Gen Z thường là những người sinh từ cuối thập niên 1990 đến đầu thập niên 2010. Nhiều người lớn lên trong một thế giới mà internet, công cụ tìm kiếm và mạng xã hội đã là những phần quen thuộc của cuộc sống. Các thiết bị di động khiến việc giao tiếp và tiếp cận thông tin càng trở nên thường nhật.

Chẳng hạn, một người thuộc Gen Z có thể quen tìm video hướng dẫn ngắn trước, rồi mới đọc hướng dẫn chi tiết. Nhưng đó không phải quy tắc: có người thích sách, bài viết dài hoặc hỏi ý kiến người quen hơn. Chỉ riêng việc thích video ngắn không thể xác định tuổi của một người.

Cũng cần nhớ rằng trải nghiệm trong cùng một thế hệ vẫn khác nhau. Tuổi thơ của người sinh năm 1997 không giống hệt tuổi thơ của người sinh năm 2012: thiết bị và dịch vụ trực tuyến đã thay đổi rất nhiều trong khoảng thời gian đó. Hơn nữa, không phải đứa trẻ nào cũng có cơ hội tiếp cận công nghệ như nhau.

Thế hệ Alpha: tuổi thơ bên các thiết bị thông minh

Với nhiều trẻ thuộc thế hệ Alpha, máy tính bảng, trợ lý giọng nói, cuộc gọi video và các nội dung được dịch vụ trực tuyến đề xuất đã hiện diện từ khi còn nhỏ. Theo cách phân chia này, thế hệ Alpha vẫn đang lớn lên, vì vậy còn quá sớm để đưa ra kết luận chắc chắn về thói quen và giá trị của họ khi trưởng thành.

Hãy hình dung một đứa trẻ gọi video cho người thân và tự chọn phim hoạt hình trên máy tính bảng mà không cần đợi đến giờ phát sóng trên truyền hình. Trải nghiệm ấy có thể rất bình thường với trẻ, nhưng lại xa lạ với những thành viên lớn tuổi hơn trong gia đình. Dù vậy, tuổi thơ của thế hệ Alpha không chỉ xoay quanh màn hình: vui chơi, trường học, bạn bè và quy tắc gia đình vẫn là những phần quan trọng trong cuộc sống hằng ngày.

Khác biệt thể hiện ra sao trong cuộc sống thường ngày?

Ranh giới thế hệ giúp chúng ta bàn về bối cảnh chung, nhưng không thể dự đoán tính cách. Dưới đây là một số tình huống mà khác biệt trong trải nghiệm có thể bộc lộ rõ.

  • Giao tiếp. Người này đề nghị gọi điện, người kia gửi tin nhắn thoại, người khác lại viết vài dòng ngắn. Hình thức nào thuận tiện không chỉ phụ thuộc vào tuổi tác mà còn vào mức độ khẩn cấp, mối quan hệ và thói quen.
  • Công việc và học tập. Có người lên mạng tìm hướng dẫn trước, có người muốn được chỉ trực tiếp. Khác biệt có thể bắt nguồn từ kinh nghiệm trước đây, mức độ sẵn có của công cụ hoặc độ phức tạp của công việc.
  • Mua sắm. Có người muốn xem hàng tại cửa tiệm, có người thích so sánh đánh giá trên mạng. Nhiều người kết hợp cả hai cách: tìm hiểu trên mạng rồi kiểm tra sản phẩm trực tiếp.
  • Giải trí. Băng cassette, chương trình truyền hình phát sóng và dịch vụ nghe nhạc gắn với những thời kỳ khác nhau, nhưng người ở mọi lứa tuổi đều có thể sử dụng. Vừa sưu tầm đĩa than vừa nghe podcast cũng là chuyện hoàn toàn bình thường.

Nếu người đối diện chọn cách giao tiếp khác với bạn, hãy hỏi họ thấy cách nào thuận tiện thay vì quy mọi chuyện cho thế hệ. Chẳng hạn, có người thích nhắn tin hơn gọi điện đơn giản vì lúc đó họ đang bận.

Thực ra tôi thuộc thế hệ nào?

Hãy bắt đầu từ năm sinh và đối chiếu với danh sách phía trên. Nếu bạn sinh năm 1988, theo cách phân chia này bạn thuộc thế hệ Millennials; nếu sinh năm 2002, bạn thuộc Gen Z. Với những năm nằm sát ranh giới, hãy kiểm tra cách phân loại mà nguồn cụ thể đang sử dụng. Kết quả không trùng khớp chưa chắc đã là sai: các tác giả có thể đặt ranh giới khác nhau.

Sau đó, hãy nghĩ đến trải nghiệm của bản thân chứ không chỉ ngày sinh. Khi còn nhỏ, nhà bạn có những thiết bị nào? Bạn cập nhật tin tức ở đâu? Bạn hẹn gặp mọi người bằng cách nào? Những sự kiện nào còn đọng lại trong ký ức thời đi học? Câu trả lời có thể giúp bạn hiểu mình gắn bó với bối cảnh văn hóa nào.

Năm sinh và cảm giác mình thuộc về một thế hệ là hai chuyện khác nhau. Theo ngày sinh, bạn có thể thuộc thế hệ X nhưng thích những hình thức phổ biến ở Gen Z, hoặc là Millennial với những thói quen thường được gắn với thế hệ X. Bài trắc nghiệm giải trí giúp bạn khám phá những điểm giao thoa đó, chứ không thay đổi năm sinh của bạn.

Nếu muốn nhìn nhận độ tuổi qua những thói quen thường ngày, hãy thử bài trắc nghiệm nhanh về tuổi tinh thần. Đây là kết quả giải trí, không phải đánh giá tâm lý; bài trắc nghiệm không thay thế buổi tư vấn với chuyên gia. Còn bài trắc nghiệm xem bạn hợp với thời đại nào sẽ giúp bạn so sánh nhịp sống và gu sở thích của mình với những hình ảnh lịch sử.

Câu hỏi thường gặp

Gen Z và Millennials có phải là một không?

Không. Millennials là thế hệ Y, thường gồm những người sinh từ năm 1981 đến 1996. Gen Z là thế hệ Z, theo cách phân chia phổ biến gồm những người sinh từ năm 1997 đến 2012.

Thế hệ nào tiếp nối Gen Z?

Thế hệ tiếp theo thường được gọi là thế hệ Alpha. Theo cách phân chia của chúng tôi, thế hệ này bắt đầu khoảng từ năm 2013, nhưng một số nguồn tính từ năm 2010.

Nếu sinh vào năm ranh giới giữa hai thế hệ thì sao?

Hãy so sánh một vài cách phân loại và xem chúng sử dụng những mốc năm nào. Việc thấy trải nghiệm của mình được mô tả trong cả hai thế hệ liền kề là hoàn toàn bình thường: văn hóa không thay đổi chỉ sau một đêm.

Có thể xác định thế hệ dựa vào tính cách không?

Việc phân loại thường dựa trên năm sinh, chứ không phải tính cách. Thói quen và quan điểm của bạn có thể giống với mô tả về nhiều thế hệ khác nhau, nhưng chỉ riêng những điều đó không thể giúp xác định chính xác tuổi.

Khám phá thế hệ nào gần với bạn hơn

Ngày sinh cho biết bạn thuộc nhóm nào theo cách phân loại chính thức, còn trải nghiệm cá nhân có thể đa dạng hơn nhiều. Hãy làm bài trắc nghiệm chính để khám phá thế hệ nào gần với bạn hơn về tư duy và lối sống.

Nếu muốn tiếp tục khám phá bản thân, bạn có thể xem thêm các bài trắc nghiệm khác:

Chia sẻ

—

← Giải trí và xu hướng