İş hayatında güçlü yön sayılabilecek özellikler
Güçlü yön, mutlaka nadir görülen bir yetenek ya da zahmetsizce yapabildiğiniz bir şey olmak zorunda değildir. Önemli olan, onu yeterince güvenle kullanabilmeniz ve belirli bir durumda fayda sağlamasıdır. Örneğin dikkatli olmak, bir muhasebecinin belgelerdeki tutarsızlığı fark etmesine; bir proje yöneticisinin de atlanan bir adımı zamanında görmesine yardımcı olur.
Üç farklı alanı birbirinden ayırmak işinizi kolaylaştırır:
- Mesleki beceriler: tablolarla çalışma, metin yazma, ekipman ayarlama, program bilgisi.
- Genel beceriler: uzlaşma sağlama, planlama, bilgiyi analiz etme, karmaşık konuları açıklama.
- Çalışma yaklaşımı: ayrıntıları kontrol etme, fikir önerme, değişiklikler karşısında sakin kalma ya da başladığınız işi tamamlama eğilimi.
Bu grupların sınırları kesin değildir. Önemli olan, bir özelliği hangi kategoriye koyduğunuzdan çok, güçlü yönünüzün tam olarak nasıl ortaya çıktığını anlamaktır. «İnsanlarla iyi anlaşırım» ifadesi belirsiz kalır. «Müşterinin ihtiyaçlarını belirler ve çözümü anlaşılır bir dille açıklarım» dediğinizde ise çalışma biçiminiz daha iyi anlaşılır.
Aynı özellik her yerde işe yaramayabilir. Ayrıntıları titizlikle kontrol etmek bir sözleşmedeki hataları önleyebilir, ancak taslak hazırlarken ekibin yavaşlamasına yol açabilir. Bu nedenle kusursuz bir özellik aramak yerine beceri, görev ve bu becerinin işe yaradığı koşullar arasındaki uyumu bulun.
Güçlü yönlerinizi nasıl belirleyebilirsiniz?
Güzel görünen kelimelerden oluşan bir listeyle değil, somut gerçeklerle başlayın. Yarım saat ayırıp birkaç iş durumunu hatırlayın: tamamladığınız bir proje, zor bir konuşma, beklenmedik bir sorun ya da iyi yaptığınız sıradan bir görev.
1. Somut durumları gözden geçirin
Her durum için görevin ne olduğunu, sizin ne yaptığınızı ve sonucun ne olduğunu yazın. Örneğin: «Ekip arkadaşlarım güncel talimatları bulmakta zorlanıyordu. Dağınık materyalleri bir araya getirdim, net olmayan noktaları açıklığa kavuşturdum ve ortak bir klasör oluşturdum. Ekip, bilgiye ulaşmak için anlaşılır tek bir kaynak edindi». Burada organizasyon, ayrıntılarla çalışma ve işleri koordine etme becerileri öne çıkıyor olabilir.
Tekrarlanan örüntüleri arayın. Farklı durumlarda insanların uzlaşmasına yardımcı oluyorsanız iletişim beceriniz güçlü yönlerinizden biri olabilir. Tutarsızlıkları fark edip nedenlerini buluyorsanız analiz becerinizi değerlendirin. İlgi duyarak yaptığınız işleri de not edin: Bir görevden keyif almak her zaman güçlü bir yönünüz olduğu anlamına gelmez, ancak geliştirmek isteyebileceğiniz bir alanı gösterebilir.
2. Geri bildirim isteyin
Sizi iş başında görmüş iki ya da üç kişiye danışın: bir iş arkadaşınıza, yöneticinize, öğretmeninize ya da proje ortağınıza. «Neyi iyi yapıyorum?» diye sormak yerine daha somut sorular sorun: «Hangi işlerde bana güvenebilirsiniz?» ya da «Ortak çalışmamıza ne gibi bir katkım oldu?»
Örnek vermelerini isteyin. Böylece kibarca söylenmiş bir iltifatı, özgeçmişinizde kullanabileceğiniz bir gözlemden ayırmanız kolaylaşır. Yanıtlar farklıysa bu bir sorun değildir: Farklı kişiler sizi farklı rollerde görmüş olabilir. Söylenenleri kendi notlarınızla karşılaştırın ve örtüşen noktalara dikkat edin.
3. Varsayımınızı uygulamada sınayın
Güçlü yönünüz olduğunu düşündüğünüz bir özellik seçin ve bu özelliğin işe yarayacağı küçük bir görev bulun. İyi açıklama yaptığınızı mı düşünüyorsunuz? Ekibe yeni katılan biri için bir kılavuz hazırlayın ve her şeyin anlaşılır olup olmadığını kontrol etmesini isteyin. Planlama konusunda güçlü olduğunuzu mu düşünüyorsunuz? Ortak bir görevi aşamalara ayırmayı önerin ve planı ekiple değerlendirin.
Denemeden sonra sonucu değerlendirin: Ne işe yaradı, nerede yardıma ihtiyaç duydunuz ve bu deneyimi tekrarlamak istediniz mi? Gözlemleriniz için ek bir fikir edinmek üzere «İş hayatındaki düşünme tarzınız» testini çözebilirsiniz. Sonucu kişiliğinizin kesin bir tanımı olarak değil, sınayabileceğiniz bir varsayım olarak değerlendirin.
Özgeçmişte hangi güçlü yönlerinizi belirtmelisiniz?
En fazla sayıda özelliği sıralamak yerine, başvurduğunuz pozisyonla gerçekten ilgili olanları seçin. İlanı okuyup hangi görevleri üstleneceğinizi, kimlerle çalışacağınızı ve nasıl bir deneyimin gerektiğini belirleyin. Ardından istenenlerle kendi örneklerinizi karşılaştırın. Koordinatör pozisyonunda organizasyon ve iletişim, analist pozisyonunda ise verilerle çalışma ve ayrıntılara dikkat etme önemli olabilir.
Özgeçmiş için kullanışlı formül: güçlü yön + eylem + sonuç. Sonuç; ölçülebilir bir gösterge, tamamlanmış bir görev ya da süreçteki belirgin bir değişiklik olabilir. Başarının yalnızca bir parçasında rol aldıysanız, ekip başarısını kendinize mal etmeyin.
- Organizasyon: «Materyallerin hazırlanması için bir takvim oluşturdum ve proje ekibiyle tarihleri netleştirdim».
- İletişim: «Müşteri taleplerini netleştirdim ve siparişlerle ilgili somut gereksinimleri ekibe aktardım».
- Analiz: «Raporlardaki verileri karşılaştırdım ve ek kontrol gerektiren tutarsızlıkları buldum».
- Öğrenme: «Yeni bir muhasebe programını öğrendim ve iş arkadaşlarım için kısa bir kılavuz hazırladım».
- İşi güvenilir biçimde tamamlama: «Görevlerin listesini tuttum ve teslim tarihlerinin aksama riskini ekibe önceden bildirdim».
Bunlar, deneyiminizle ilgili hazır ifadeler değil, örnek cümlelerdir. Kendinize uyarlayın ve yalnızca doğrulayabileceğiniz sayısal verileri ekleyin. Bir ölçümünüz varsa «beş yeni çalışan için talimatlar hazırladım» ifadesi, «personelin işe uyum sağlamasına yardımcı oldum» ifadesinden daha somuttur.
İş deneyiminiz yoksa ne yapmalısınız? Ders projelerinizi, gönüllü çalışmalarınızı, kişisel projelerinizi ya da bir etkinliğin organizasyonunu düşünün. Örneğin şöyle yazabilirsiniz: «Bir öğrenci projesinde görevleri katılımcılar arasında paylaştırdım ve sunumun son hâlini hazırladım». Ders projesini ticari bir iş gibi göstermeyin: Rolünüzü ve sonucu dürüstçe anlatmak, iddialı bir unvandan daha faydalıdır.
Her cümleyi şu soruyla kontrol edin: «İş görüşmesinde bunu ayrıntılı olarak anlatabilir miyim?» Yanıt hayırsa soyut bir özelliği gerçek bir örnekle değiştirin. «Stresle başa çıkma, aynı anda birçok işi yapabilme, inisiyatif alma» gibi bir liste yerine, pozisyonla ilgili ve eylemlerinizle destekleyebileceğiniz bir ya da iki özelliği seçin.
Güçlü yönlerinizi nasıl kullanıp geliştirebilirsiniz?
Güçlü yönünüzü keşfetmek yalnızca başlangıçtır. Ondan yararlanabilmek için uygun görevleri seçmeniz, beklentileri konuşmanız ve sınırlarınızı fark etmeniz önemlidir.
- Mevcut rolünüzde kullanmanın yollarını arayın. Bilgileri düzenlemekte iyiyseniz bilgi bankasını düzenlemeyi önerin. Doğru soruları sormakta iyiyseniz proje başlamadan önce gereksinimleri netleştirme sorumluluğunu üstlenin. Ek iş çıkarmamak için önce görevi ekiple konuşun.
- Yalnızca özelliğinizden değil, katkınızdan söz edin. «Yaratıcı biriyim» demek yerine «Sunum için birkaç farklı seçenek önerebilir ve bunları küçük bir grupla deneyebilirim» deyin. Böylece iş arkadaşlarınız hangi durumda size başvurabileceklerini daha iyi anlar.
- Güçlü yönünüzü gerekli bir beceriyle tamamlayın. Fikir üretmeyi seven biri için planlama becerisi yararlı olabilir; ayrıntıları titizlikle kontrol eden biri ise yeterli kalite düzeyini önceden belirlemeyi öğrenebilir. Böylece güçlü yönünüzün somut bir sonuca ulaşması kolaylaşır.
- Güçlü yönünüzü her işi yapma zorunluluğuna dönüştürmeyin. Toplantıları iyi organize ediyorsanız bu, tüm toplantıların sorumluluğunun size ait olması gerektiği anlamına gelmez. Yeni bir görev almadan önce öncelikleri ve ayırabileceğiniz zamanı konuşun.
Örneğin, yanlış anlaşılmaları gidermekte iyi olduğunuzu fark ettiniz. Küçük bir projeye ilişkin gereksinimleri konuşarak başlayın: Tarafların sorularını toplayın, alınan kararları kaydedin ve son hâlini kontrol etmelerini isteyin. Proje tamamlandıktan sonra katılımcılara neyin işe yaradığını ve nelerin farklı yapılabileceğini sorun. Böylece hem becerinizi kullanır hem de rolünüzü yeniden konuşurken yararlanabileceğiniz örnekler edinirsiniz.
Çalışma tarzınızın ekibinizle nasıl uyum sağladığını görmek de faydalı olabilir. «İş yerinde nasıl bir iş arkadaşısınız?» testi, ekip içindeki etkileşiminiz üzerine düşünmeniz için bir fırsat sunar. Becerilerinizi yeni bir alanda kullanmak istiyorsanız «Bana uygun meslek hangisi?» testini çözün ve önerilen alanları iş ilanlarındaki gerçek görevlerle karşılaştırın.
Sık sorulan sorular
Güçlü yönlerimi göremiyorsam ne yapmalıyım?
Öne çıkan başarılardan değil, küçük eylemlerden başlayın: Kime yardım ettiniz, neyi iyileştirdiniz, hangi işi tamamladınız? Ardından somut geri bildirim isteyin. Düzenli olarak kullandığınız becerileri fark etmek zor olabilir; çünkü bunlar size sıradan gelir.
Özgeçmişte kaç güçlü yön belirtmeliyim?
Herkes için geçerli tek bir sayı yoktur. Pozisyonla en çok örtüşen birkaç özelliği seçin ve deneyiminizi anlatırken örneklerle destekleyin. Örnek içermeyen uzun bir özellik listesi yerine, içeriği güçlü iki ifade daha iyidir.
Geliştirmekte olduğum bir güçlü yönü belirtebilir miyim?
Evet, mevcut seviyenizi dürüstçe anlattığınız sürece. Örneğin «veri analizi uzmanıyım» demek yerine, hangi tabloları ve raporları hazırlayabildiğinizden söz edin. İş görüşmesinde şu anda neler öğrendiğinizi de ekleyebilirsiniz.
Güçlü yönlerim yerine zayıf yönlerimi mi geliştirmeliyim?
Bu, göreve bağlıdır. Bir eksik, önemli bir işi yapmanızı engelliyorsa onu gidermeye çalışın. Aynı zamanda iyi olduğunuz alanları geliştirmek de anlamlıdır: sağlam bir temel ile öne çıkan bir güçlü yönün birleşimi, her alanda eşit derecede başarılı olmaya çalışmaktan daha faydalı olabilir.
Hemen şimdi nereden başlamalı?
İyi sonuçlanan bir görevi hatırlayın ve somut katkınızı yazın. Ardından iş hayatındaki güçlü yönünüzü keşfetmeye yönelik ana testi çözün: Sonuç, yeni varsayımlar bulmanıza ve bunları uygulamada nasıl sınayacağınıza karar vermenize yardımcı olur.
Daha kapsamlı bir fikir edinmek için çalışma alışkanlıklarınız ve düşünme tarzınız hakkındaki diğer testlere de göz atın: