Sosyoniği ve MBTI: Aralarındaki fark ne, tipler nasıl eşleşiyor?

Her iki sistem de 16 kişilik tipini tanımlar, ancak aynı harfler her zaman aynı anlama gelmez. Sonuçları nasıl yorumlayacağınızı ve INTJ’nin sosyonide neden bazen belirli bir tiple eşleştirildiğini açıklıyoruz.

Sosyoniği ve MBTI farklı kişilik tipolojileridir; ancak ikisi de Carl Jung’un fikirlerinden yola çıkar ve 16 tipi tanımlar. MBTI, tipi genellikle dört ölçüte göre belirler ve INTJ gibi büyük harflerle gösterir. Sosyoniği ise kendine özgü bir işlevler modeli kullanır ve tipler arasındaki ilişkilere özel önem verir. Bu yüzden bir sistemdeki sonucu yalnızca harflere bakarak diğerine çevirmek güvenilir değildir.

Teoriyi kendi sonucunuzla karşılaştırmak ister misiniz? Hızlı sosyonik tip testini çözün.

İki sistem nasıl ortaya çıktı?

Her iki tipolojinin temelinde Jung’un psikolojik tipler hakkındaki fikirleri bulunur. Bunlar arasında özellikle dışadönüklük ve içedönüklük arasındaki farklar ile olup biteni algılama ve değerlendirme biçimleri yer alır. Ancak sistemler sonrasında birbirinden bağımsız gelişmiştir; aynı testin iki farklı adı değildir.

MBTI ya da Myers-Briggs Type Indicator, Katharine Briggs ve Isabel Myers tarafından geliştirilmiştir. Yaygın anlatımda sonuç dört tercihten oluşur: E veya I, S veya N, T veya F, J veya P. Böylece ENFP ya da INTJ gibi dört harfli bir kod ortaya çıkar. MBTI, iş, iletişim ve karar alma konusundaki tercihleri konuşmak için kullanılan bir dil sunar.

Sosyoniği, Aushra Augusta tarafından geliştirilmiştir. Bu sistemde de 16 tip bulunur; ancak tipler, bilgiyi işleme ve insanlar arasındaki etkileşim modeli üzerinden ele alınır. Her tipin birkaç farklı gösterimi vardır: dört harfli bir kod, İLİ gibi bir kısaltma ve “Balzac” gibi yaygın bir lakap. Bu lakaplar, tarihî bir kişinin kişiliği hakkında iddiada bulunmaz; yalnızca tipleri adlandırmaya yarar.

Bir sunum hazırlayan iki iş arkadaşınızı düşünün. Biri önce amacı netleştirip bir plan yapar, diğeri seçenekler sunar ve çalışırken sunumun yapısını değiştirir. Her iki tipoloji de bu alışkanlıklarla ilgili sorular sormanıza yardımcı olabilir, ancak bunları farklı modeller çerçevesinde açıklar. Davranış tek başına tipi güvenilir biçimde belirlemeye yetmez; görev, deneyim ve koşullar da davranışı etkiler.

Sistemlerin sınırlarını da akılda tutmak gerekir. MBTI ve sosyoniği, kendini tanımaya yardımcı araçlar olarak popülerdir; ancak kişiliği bilimsel açıdan tüm yönleriyle açıklamazlar. Özellikle sosyonideki uyumluluk tahminlerine temkinli yaklaşmak gerekir. Test, bir uzmana danışmanın yerini tutmaz.

Harfler ne anlama geliyor, neden kafa karıştırıyor?

MBTI’daki dört harf çifti, tercihleri tanımlar. Bunlar yetenek ölçütü ya da kesin sınırlar değildir: içedönük biri partileri sevebilir, plan yapmayı tercih eden biri de planlarını değiştirebilir.

  • E ve I — dışadönüklük ve içedönüklük. Tipolojide bu ayrım, dikkatin yönü ve dış dünyayla etkileşimde tercih edilen biçimle ilgilidir. Sosyallik ya da utangaçlıkla aynı şey değildir.
  • S ve N — duyum ve sezgi. İlki genellikle somut bilgilere ve deneyime, ikincisi ise bağlantılara, olasılıklara ve genel örüntülere dikkat etmeyle ilişkilendirilir. Her ikisi de herkesin kullanabildiği yöntemlerdir.
  • T ve F — düşünme ve hissetme. Bir durum değerlendirilirken mantıksal ölçütlere ya da değerlere ve kararın insanlar üzerindeki etkisine ağırlık verilebilir. F duygusal olmak, T ise empati kuramamak demek değildir.
  • J ve P — yargılama ve algılama. Basitleştirilmiş açıklamalarda J, netlik ve işleri tamamlama tercihiyle; P ise seçeneklere açık olmakla ilişkilendirilir. Bu, düzenli ve düzensiz insanlar arasında bir ayrım değildir.

Sosyonide de dışadönüklük ve içedönüklükten, duyum ve sezgiden, mantık ve etikten, rasyonellik ve irrasyonellikten söz edilir. Adlar benzerdir; ancak bu özelliklerin tanımları ve modeldeki rolleri MBTI ile tamamen örtüşmez. Örneğin sosyonide “etik”, ahlaklı olmanın ölçüsü değildir; “irrasyonellik” de akıl yürütememek anlamına gelmez.

Son harfi yorumlarken özellikle dikkatli olun. Yaygın sosyonik gösterimde küçük j ve p harfleri, tipin rasyonel ya da irrasyonel olduğunu belirtir. MBTI’daki büyük J ve P ise, özellikle içedönüklerde, farklı bir mantıkla kullanılır. Ayrıca farklı siteler farklı gösterim biçimlerini tercih edebilir. Kendi kodunuzu dört ölçütün bağlamında görmek için çevrimiçi MBTI testini çözebilir, ardından açıklamayı sosyonik sonucunuzla karşılaştırabilirsiniz.

Sosyoniği ve MBTI eşleşmesi: Tipi bir sistemden diğerine çevirmek mümkün mü?

Eşleşme tabloları konuya ilk adımı atarken işe yarayabilir, ancak iki sistem arasında güvenilir ve evrensel bir dönüşüm yoktur. Bu tablolar genellikle tipleri açıklamalarının benzerliğine ya da işlevlerin varsayılan sıralamasına göre eşleştirir. Oysa tabloları hazırlayanlar işlevleri farklı yorumlayabilir ve farklı gösterimler kullanabilir. Sonuç, başlangıçtaki tipin ne kadar doğru belirlendiğine de bağlıdır.

Yaygın şemalardan biri, son özelliğin farklı yazılışını hesaba katar: dışadönük tiplerde harf genellikle aynı kalırken içedönük tiplerde sosyonik gösterime geçerken J ve P yer değiştirir. Örneğin bu şemada MBTI ENTP, sosyonik ENTp ile; MBTI INTP ise INTj ile eşleştirilebilir. Bu, tabloyu okurken yol gösteren bir ipucudur; sosyonik tipinizi otomatik olarak belirleyen bir kural değildir.

Sosyonide INTJ: Balzac neden sıkça anılıyor?

“Sosyonide INTJ” diye arama yaptığınızda, genellikle İLİ ya da sezgisel-mantıksal içedönük tipiyle, yani “Balzac”la karşılaşırsınız. Bu tip çoğu zaman INTp olarak gösterilir. Eşleştirme, içedönük sezgi ve dışadönük mantık gibi baskın işlevlerin benzer olduğu varsayımına dayanır. Ancak işlev adlarının aynı olması, iki sistemdeki tanımların tamamen örtüştüğü anlamına gelmez.

Buradaki kafa karıştırıcı nokta şu: Sosyonide INTj gösterimi genellikle farklı bir tipe, yani Lİİ’ye ya da mantıksal-sezgisel içedönüğe karşılık gelir. Bu tip “Robespierre” olarak bilinir. MBTI’daki INTJ’yi sistem ve büyük-küçük harf farkını gözetmeden aynen yazarsanız, tablonun kastettiği eşleşmeden farklı bir sonuca ulaşabilirsiniz.

MBTI sonucunuzun INTJ olduğunu ve İLİ açıklamasında olayların olası gelişmelerini önceden fark etme alışkanlığınızı gördüğünüzü düşünün. Bu, tipi daha yakından incelemek için bir neden olabilir; ama kanıt değildir. Bu alışkanlık farklı sonuçlara sahip kişilerde de görülebilir. Açıklamaların tamamını karşılaştırın, işlev tanımlarına dikkat edin ve sitenin tipleri nasıl gösterdiğini kontrol edin. Sosyonik test Lİİ ya da başka bir sonuç verdiyse, sonuçlardan birini hemen yanlış saymanız gerekmez: araçlar farklı sorular sorar ve farklı modeller kullanır.

Sonuçları etiketlere dönüştürmeden kullanmak

Kusursuz bir kod aramak yerine kendinize somut bir soru sorarak başlayın. Örneğin: “Elimde yeterince bilgi yokken karar vermeme ne yardımcı olur?” ya da “Fikir ayrılıklarını nasıl konuşmayı tercih ederim?” Böylece tip açıklaması hazır bir yanıt değil, üzerinde düşünebileceğiniz bir malzeme olur.

  1. Alışıldık davranışlarınızı düşünerek yanıtlayın. Yalnızca son iş haftanızı ya da olmak istediğiniz kişiyi değil, farklı durumları gözünüzün önüne getirin. Soru koşullara bağlıysa en sık yaptığınız seçeneği işaretleyin.
  2. Sadece sonuç kodunu okumakla yetinmeyin. Sonucun hangi tercihleri anlattığına ve hangi ifadelerin size uymadığına bakın. Uyuşmayan noktalar da faydalıdır: modelin sınırlarını ya da yanıt verme biçiminizin özelliklerini gösterebilir.
  3. Çıkarımlarınızı deneyerek sınayın. Diyelim ki açıklama, yapıyı sevdiğinizi söylüyor. Bir toplantı için önceden plan hazırlayın ve sonucu daha serbest bir formatla karşılaştırın. Belirli bir yaklaşımın size uygun olması, etiketten daha önemlidir.
  4. Başkalarını uzaktan tiplemeyin. Bir toplantıda sessiz kalmak içedönüklükten değil, yorgunluktan, konuya yabancı olmaktan ya da toplantı biçiminden kaynaklanabilir. Tercihlerini doğrudan sormak daha iyidir.

Tipler arasındaki ilişkilere dair sosyonik açıklamalar konuşma konuları önerebilir; ancak bir arkadaşlığın ya da iş birliğinin başarılı olup olmayacağını öngöremez. Anlaşmalar, sınırlara saygı ve sorunları konuşmaya istekli olmak da önemlidir. Bir partner seçerken ya da bir iş adayını reddederken yalnızca tipe dayanmak, bir test sonucundan fazlasıyla iddialı bir çıkarım yapmak olur.

İki sistemin ortak temeline dönmek isterseniz Jung’un teorisine dayalı testi deneyin. Günlük alışkanlıklarınıza eğlenceli bir göz atmak içinse kaos ekibi temalı eğlenceli MBTI testi uygun olabilir: sonucunu eğlence olarak değerlendirin.

Sık sorulan sorular

Sosyoniği ve MBTI aynı şey mi?

Hayır. İki sistemin Jung’dan gelen ortak kökleri ve 16 tipi vardır; ancak özellikleri, işlevleri ve gösterimleri farklı biçimlerde tanımlarlar. Sonuçlar benzer olabilir ama birbirlerinin yerine kullanılamaz.

INTJ hangi sosyonik tipe karşılık gelir?

Yaygın MBTI tablolarında INTJ sıklıkla İLİ ya da “Balzac” ile eşleştirilir; bu tip sosyonide INTp olarak gösterilebilir. Bu yaklaşık bir eşleşmedir, ayrı bir sosyonik testin kesin sonucu değildir.

Testler neden farklı sonuçlar verdi?

Testler farklı modeller, soru ifadeleri ve puanlama yöntemleri kullanıyor olabilir. Yanıtlarınızı bağlam da etkileyebilir: Örneğin bir testte işinizi, diğerinde boş zamanınızı düşünmüş olabilirsiniz. Açıklamaları karşılaştırın ve soruların içeriğine dikkat edin.

Tiplerden yola çıkarak uyumluluk belirlenebilir mi?

Tipoloji, iletişimdeki farklılıklara dair varsayımlar sunabilir ama ilişkiler hakkında güvenilir bir tahmin vermez. Beklentileri konuşmak ve gerçek etkileşimi gözlemlemek, yalnızca bir tabloya güvenmekten daha yararlıdır.

Sırada hangi testi çözebilirsiniz?

MBTI ve sosyoniği, kişiliğe dair farklı haritalar sunar; bir dilden diğerine birebir çeviri yapmaz. Sosyonik yaklaşımı kendi üzerinizde incelemek için yazının başındaki “Sosyonik tipiniz hangisi?” testini çözün ve sonucu kesin bir etiket olarak görmeden açıklamayla karşılaştırın.

Karşılaştırmak ve eğlenmek için birkaç test daha:

Paylaş

—

← Sosyonomi