Aseksüellik ve aromantiklik: Ne anlama geliyor, kendinizi nasıl tanırsınız?

Aseksüellik cinsel çekimle, aromantiklik ise romantik çekimle ilgilidir. Bu deneyimlerin nasıl ortaya çıkabileceğini ve başkalarının yaşadıklarının sizinkiyle aynı olmak zorunda olmadığını anlatıyoruz.

Aseksüellik, kişinin diğer insanlara karşı çok az cinsel çekim hissettiği ya da hiç hissetmediği bir yönelimdir. Aromantiklik ise deneyimin başka bir boyutuyla ilgilidir: aromantik bir kişi çok az romantik çekim hisseder ya da hiç hissetmez. Bu özellikler bir arada görülebilir, ancak mutlaka birlikte ortaya çıkmaları gerekmez.

Duygularınızı ve tercihlerinizi keşfetmeye başlamak için cinsellik testimizi çözün.

Aseksüellik ve aromantiklik arasındaki fark

Cinsel çekim genellikle belirli bir kişiyle cinsel yakınlık kurma isteği anlamına gelir. Romantik çekim ise o kişiyle romantik bir yakınlık kurma arzusudur: örneğin buluşmak ya da sizin romantik olarak gördüğünüz bir ilişki yaşamak. Bu tür bir yakınlığın ne anlama geldiği kişiden kişiye değişir.

Şöyle düşünün: Bir kişiyle akşamları vakit geçirmek hoşunuza gidiyor, el ele tutuşmak ve birlikte planlar yapmak istiyorsunuz ama ona karşı cinsel çekim hissetmiyorsunuz. Bu deneyim, bazı aseksüel kişilerin yaşadıklarına yakın olabilir. Bir başka örnek: Bir kişi cinsel çekim hissediyor ama romantik buluşmalara ilgi duymuyor ve âşık olmayı anlatan tanımlarda kendini bulmuyor. Bu da bazı aromantik kişilerin deneyimine yakın olabilir.

Başka kombinasyonlar da mümkündür: Bir kişi hem aseksüellik hem de aromantiklik spektrumunda olabilir, yalnızca birine dahil olabilir ya da ikisine de dahil olmayabilir. “Aseksüellik” ve “aromantiklik” farklı çekim türlerini tanımlar; ilişkilerin niteliğini ya da başkalarına ilgi ve şefkat gösterme becerisini değil.

Çekimle davranışı birbirinden ayırmak önemlidir. Aseksüel bir kişi seks yapabilir ya da yapmayabilir; aromantik bir kişi romantik bir ilişki içinde olabilir ya da olmayabilir. Kararları kişisel istekler, koşullar, karşılıklı anlaşmalar ve sınırlar etkiler. Birinin ilişki içinde olup olmamasına bakarak yönelimini güvenilir biçimde belirleyemezsiniz.

Aynı durum dış görünüş ve iletişim tarzı için de geçerlidir. Giyim tarzı, flört etmek, açık sözlü olmak ya da romantik filmleri sevmek tek başına hiçbir şeyi kanıtlamaz. Bir kişi aşk hikâyelerini izlemekten keyif alabilir ama benzer bir deneyimi kendi hayatında yaşamak istemeyebilir.

Çekim, arzu ve yakınlık: Ayırt etmek neden faydalı?

Kendinizi anlamaya çalışırken benzer kavramları birbirine karıştırmak kolaydır. Kendi deneyiminizi ifade etmenize yardımcı olabilecek bazı ayrımlar şöyle:

  • Cinsel çekim, belirli bir kişiyle cinsel yakınlık kurmaya duyulan ilgidir. Cinsel çekim hissetmemek, bedensel duyumların ya da seks konusuna ilginin olmadığı anlamına gelmez.
  • Libido, genel cinsel istek ya da uyarılma düzeyidir. Zaman içinde değişebilir ve her zaman belirli bir kişiye yönelmiş olmayabilir. Aseksüel kişilerin de libido düzeyi farklılık gösterebilir.
  • Romantik çekim, belirli bir kişiyle romantik bir bağ kurma arzusudur. Arkadaşlıkla aynı şey değildir ve cinsel çekime eşlik etmesi gerekmez.
  • Estetik çekim, bir kişiyi güzel ya da dış görünüşüyle ilgi çekici bulma hissidir. O kişiye, seks ya da romantik ilişki isteği duymadan da hayranlık duyabilirsiniz.
  • Yakınlık ihtiyacı arkadaşlık, içten sohbetler, birlikte yaşamak ya da fiziksel temasla kendini gösterebilir. Bunun için romantik ya da cinsel çekim hissetmek gerekmez.

Örneğin, çekici bulduğunuz bir oyuncuyu fark edip görünüşünü arkadaşlarınızla konuşabilirsiniz. Bu, onunla cinsel ya da romantik bir ilişki yaşamak istediğiniz anlamına gelmez. Tersine, yakın bir arkadaşınıza sarılmak istemeniz de arkadaşlığınızı kendiliğinden romantik bir ilişkiye dönüştürmez.

Deneyimi daha ayrıntılı tarif etmek için kullanılan kavramlar da vardır. Demiseksüellik genellikle cinsel çekimin güçlü bir duygusal bağ kurulduktan sonra ortaya çıkabilmesi anlamına gelir; ancak böyle bir bağın kurulması çekimin mutlaka ortaya çıkacağını garanti etmez. Gri aseksüellik terimini ise çoğunlukla cinsel çekimi nadiren ya da belirli koşullarda hisseden kişiler kullanır. Aromantiklik spektrumunu anlatırken de benzer kavramlara rastlanır.

Bu tanımlar birer araçtır, uyulması gereken kurallar değil. Daha genel bir kavram kullanabilir, daha spesifik bir tanım seçebilir ya da şimdilik hiçbirini kullanmayabilirsiniz.

Aseksüel ya da aromantiklik spektrumunda olduğumu nasıl anlarım?

Yöneliminizi belirlemeye yetecek tek bir sorunun cevabı yoktur. Kendi isteklerinizi sizden beklenenlere dair fikirlerden ayırarak farklı durumlarda kendinizi sakince gözlemlemek daha faydalı olabilir. Deneyiminiz zamanla netleşebilir; bugün kullandığınız bir tanımı sonsuza kadar benimsemek zorunda değilsiniz.

  1. Belirli hoşlanma deneyimlerinizi hatırlayın. Tam olarak ne istiyordunuz: sohbet etmek, arkadaş olmak, öpüşmek, seks yapmak, buluşmaya çıkmak ya da o kişiyi daha sık görmek mi? Aynı anda birden fazla şey istemeniz ya da hiçbirini istememeniz de mümkündür.
  2. İlgiyle beklentiyi birbirinden ayırın. Belki bir buluşma fikri gerçekten istediğiniz için size cazip geliyor. Belki de arkadaşlarınız ilişkileri yetişkin hayatının zorunlu bir parçası gördüğü için. Her iki olasılığı da kendinizi eleştirmeden keşfedebilirsiniz.
  3. Tekrarlayan deneyimlerinize bakın. Bir kişiye karşı çekim hissetmemeniz yöneliminizi belirlemez. Öte yandan, size uygun gelen bir tanımı kullanmadan önce belli sayıda kişiyle tanışmayı, ilişki yaşamayı ya da yıllarca beklemeyi de gerektirmez.
  4. Belirsizliğe alan tanıyın. “Aseksüellik spektrumunu keşfediyorum” ya da “Henüz bilmiyorum” diyebilirsiniz. Bu, hemen düzeltilmesi gereken bir hata değil; geçerli bir cevaptır.

Kendinizi çevrenizdekilerle kıyaslamak bazen kafa karıştırabilir. Bir kişi âşık olma deneyimlerinden sık sık bahsederken, bir başkası özel hayatı hakkında neredeyse hiç konuşmayabilir. Başkalarının ne kadar açık ya da sessiz olduğu, kendinizi ölçebileceğiniz güvenilir bir ölçek değildir.

Yöneliminizi kendinize ya da başkasına kanıtlamak için seks yapmak veya ilişkiye başlamak zorunda değilsiniz. Her durumda rıza önemlidir ve reddetmek için gerekçe göstermeniz gerekmez. Aynı zamanda, deneyiminiz olmasa da duygularınızı anlatmanıza yardımcı olan tanımları kullanma hakkınız vardır.

Bir test düşünmeniz için sorular sunabilir ama size kesin bir etiket koyamaz. Arzunuzda beklenmedik bir değişiklik fark ederseniz ya da bu durum sizi rahatsız ederse deneyiminize saygı duyan bir uzmana başvurabilirsiniz. Test, uzman görüşünün yerini tutmaz.

İlişkiler, sınırlar ve yakınlarınızla konuşmak

Aseksüel ve aromantik kişilerin ilişkiler konusunda ortak bir yol haritası yoktur. Kimileri seks olmadan romantik bir birliktelik ister, kimileri romantik boyut olmadan cinsel ilişki yaşamak ister, kimileri ise ikisinin de olmadığı bir hayatı tercih eder. Arkadaşlık, aile ve diğer yakınlık biçimleri de hayatın önemli bir parçası olabilir.

Bazı kişiler kuir-platonik ilişki adını verdikleri bağları tercih eder: Bu, alışılmış arkadaşlık ya da romantik ilişki kalıplarına uyması gerekmeyen, anlamlı bir bağdır. İlişkinin kurallarını taraflar kendileri belirler. Birlikte yaşamak, birbirine destek olmak ya da başka yakınlık biçimleri üzerinde anlaşmak için bu terimi kullanmak zorunda değilsiniz.

Bir ilişki kuruyorsanız yalnızca ilişkinin adını değil, somut beklentileri de konuşmak faydalı olur. Örneğin: “Sarılmaktan hoşlanıyorum ama bunun otomatik olarak sekse dönüşmesini istemiyorum” ya da “Sizinle vakit geçirmek istiyorum ama buna ‘randevu’ demek bana uygun gelmiyor.” Bu tür konuşmalar, birbirinizin isteklerini tahmin etmeye çalışmak yerine uyumlu olup olmadığınızı anlamanıza yardımcı olur.

Sınırlar zamanla değişebilir; bu nedenle üzerinde anlaştıklarınızı ara sıra yeniden gözden geçirmek iyi olur. Hiç kimse ilişkiyi sürdürmek uğruna yakınlığa razı olmak zorunda değildir. Öte yandan partneriniz de farklı bir ilişki biçimine ihtiyaç duyduğunu dürüstçe ifade edebilir. İhtiyaçların örtüşmemesi, taraflardan birinin haksız olduğu anlamına gelmez.

Kimliğinizi başkalarına anlatıp anlatmamak sizin kararınızdır. Güvendiğiniz biriyle başlayabilir ve nasıl bir destek beklediğinizi önceden düşünebilirsiniz: Sizi dinlemesini, özel sorular sormamasını ya da seçtiğiniz tanımı kullanmasını isteyebilirsiniz. Konuşmak güvenli gelmiyorsa bunu başlatmak zorunda değilsiniz.

İlginizi nasıl gösterdiğinizi ve yakınlıktan neler beklediğinizi düşünmek için sevgi dilleri testini çözebilirsiniz. Bağlanma stili testi ise ilişkilerdeki tepkilerinize farklı bir açıdan bakmanızı sağlar. Sevgi dili de bağlanma stili de cinsel ya da romantik yöneliminizi belirlemez.

Yakınınız deneyimini sizinle paylaşıyorsa kendini tanımlama biçimine itiraz etmeyin ve kanıt sunmasını istemeyin. Desteğe ihtiyacı olup olmadığını ve bu bilgiyi başkalarıyla paylaşıp paylaşamayacağınızı sormanız daha iyi olur. Saygılı bir müttefik olmanın yollarını LGBTQ+ topluluğuna müttefiklik testiyle de düşünebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Aseksüellik, cinsel perhizle aynı şey mi?

Hayır. Cinsel perhiz bir davranışı, yani seks yapmama kararını anlatır. Aseksüellik ise kişinin cinsel çekimi nasıl deneyimlediğiyle ilgilidir. Aseksüel bir kişi farklı davranış biçimlerini seçebilir.

Aseksüel olup âşık olmak mümkün mü?

Evet. Romantik ve cinsel çekim mutlaka örtüşmez. Bazı aseksüel kişiler âşık olur ve romantik ilişki ister; bazıları ise kendini aromantiklik spektrumunda da tanımlar.

Romantik hikâyeleri seviyorsam aromantik olabilir miyim?

Evet. Aşk hikâyelerine ilgi duymak, kendi hayatınızda romantik bir ilişki istediğiniz anlamına gelmez. Her kimlikte olduğu gibi önemli olan, tek bir ilgi alanınız değil kendi deneyiminizdir.

Kendimi tanımlama biçimim zamanla değişebilir mi?

Evet. Kendiniz hakkında yeni şeyler öğrenebilir, size daha uygun bir tanım bulabilir ya da deneyiminizin değiştiğini fark edebilirsiniz. Bu, önceki tanımınızın yanlış olduğu anlamına gelmez; o dönemde size yardımcı olmuş olabilir.

Önemli olan kendinizi dinlemek

Aseksüellik ve aromantiklik, çekimin farklı yönlerini anlatmaya yardımcı olur ama ilişkilerinizin nasıl olması gerektiğini belirlemez. Kendinizi tanımaya devam etmek isterseniz ana cinsellik testini çözün; sonucu kesin bir yanıt değil, düşünmeye başlamak için bir fırsat olarak değerlendirin.

Kendini ifade etme, aşk ve ilişkiler hakkında başka testler de burada:

Paylaş

—

← Kimlik ve LGBTQ+