Jakie są style kierowania?
Jeden z popularnych modeli Daniela Golemana opisuje sześć stylów przywództwa. Nie są to sztywne typy osobowości, lecz raczej różne sposoby działania. Ta sama osoba może korzystać z kilku podejść, choć jedno z nich zwykle przychodzi jej bardziej naturalnie.
Autorytarny: „Działamy tak”
Osoba kierująca szybko podejmuje decyzje, wydaje konkretne polecenia i kontroluje ich realizację. Na przykład gdy sklep internetowy przestaje przyjmować zamówienia, przydziela pilne zadania: jedna osoba sprawdza płatności, a druga informuje klientów o problemie.
Kiedy się sprawdza: w kryzysie, gdy zagrożone jest bezpieczeństwo lub nie ma czasu na omawianie różnych możliwości. Ryzyko: jeśli ten styl stosuje się stale, ludzie mogą przestać wykazywać inicjatywę i informować o problemach. Po pilnej sytuacji warto wyjaśnić podjętą decyzję i omówić, co można poprawić.
Wizjonerski: „Wiemy, dokąd zmierzamy”
Osoba kierująca wyznacza kierunek i wyjaśnia sens wspólnego celu, pozostawiając zespołowi swobodę wyboru sposobów działania. Zamiast listy drobnych poleceń może na przykład zaproponować skrócenie czasu odpowiedzi klientom, wyjaśnić, dlaczego to ważne, a następnie pozwolić zespołowi opracować nowy proces.
Kiedy się sprawdza: w czasie zmian, przy rozpoczynaniu projektu lub gdy brakuje wspólnego kierunku. Ryzyko: inspirująca wizja nie wystarczy, jeśli nie określono terminów, zasobów i pierwszych kroków. Warto szczególnie upewnić się, że cel jest zrozumiały dla nowych osób w zespole.
Partnerski: „Liczą się ludzie”
W tym stylu najważniejsze są zaufanie, relacje i wsparcie. Jeśli po wymagającym projekcie w zespole dochodzi do konfliktu, osoba kierująca wysłuchuje jego uczestników i pomaga im uzgodnić zasady dalszej współpracy, zamiast udawać, że nic się nie stało.
Kiedy się sprawdza: po trudnym okresie, przy odbudowywaniu zaufania i rozwiązywaniu nieporozumień. Ryzyko: chęć utrzymania dobrych relacji może utrudniać rozmowę o słabych wynikach. Wsparcie nie wyklucza jasnych oczekiwań i przekazywania informacji zwrotnej na czas.
Demokratyczny: „Porozmawiajmy”
Osoba kierująca zbiera opinie przed podjęciem decyzji i daje ludziom możliwość wpływania na pracę. Na przykład zespół wybiera nowy grafik dyżurów: pracownicy przedstawiają propozycje, a osoba kierująca sprawdza je pod kątem potrzeb klientów i zatwierdza zasady.
Kiedy się sprawdza: gdy uczestnicy mają istotne doświadczenie, a do podjęcia decyzji potrzebne jest poparcie zespołu. Ryzyko: dyskusje się przeciągają, zwłaszcza gdy nie wiadomo, kto podejmuje ostateczną decyzję. Z góry ustal termin, kryteria i zakres możliwego wyboru.
Styl stawiania wysokich wymagań: „Róbcie tak jak ja”
Osoba kierująca wyznacza wysokie standardy i daje przykład własną pracą. Takie podejście może pomóc doświadczonemu zespołowi przed ważnym wdrożeniem: wszyscy znają wymagania dotyczące jakości i potrafią szybko działać bez szczegółowych instrukcji.
Kiedy się sprawdza: przy krótkich zadaniach i pracy z samodzielnym, doświadczonym zespołem. Ryzyko: nieustanny pośpiech i poprawianie cudzej pracy zamiast wyjaśniania. Warto uzgodnić realistyczne terminy, rozłożyć obciążenie i nie zakładać, że skoro nikt nie narzeka, wszystkim jest łatwo.
Coachingowy: „Jak to rozwiążesz?”
Osoba kierująca wspiera rozwój pracownika za pomocą pytań, informacji zwrotnej i praktyki. Na przykład zamiast podawać gotowy scenariusz trudnej rozmowy z klientem, pyta: „Jaki rezultat chcesz osiągnąć? Jakie widzisz możliwości?”. Następnie wspólnie z pracownikiem omawia plan.
Kiedy się sprawdza: przy rozwijaniu samodzielności i przygotowywaniu do nowych zadań. Ryzyko: pytania nie zastąpią jasnych instrukcji w sytuacji, w której błąd może być niebezpieczny lub brakuje czasu. Podejście coachingowe wymaga regularnych rozmów i gotowości do nauki ze strony pracownika.
Jak dobrać styl do sytuacji?
Zamiast pytać „Który styl jest najlepszy?”, zacznij od oceny zadania, dostępnego czasu i doświadczenia zespołu. Warto sprawdzić, jak poważne mogą być konsekwencje błędu i kto ma potrzebne informacje.
- Problem wymagający szybkiej reakcji. Jeśli doszło do awarii usługi, najpierw wyznacz osoby odpowiedzialne i ustal kolejność działań. Gdy praca zostanie wznowiona, zbierz opinie i omów przyczyny, nie szukając winnych.
- Nowy pomysł. Jeśli chcesz usprawnić proces, zaangażuj osoby, które na co dzień z niego korzystają. Określ ograniczenia: budżet, termin i oczekiwany rezultat.
- Rozwój pracownika. Jeśli dana osoba opanowała już podstawy i jest gotowa na trudniejsze zadanie, zaproponuj samodzielne przygotowanie planu. Ustalcie, kiedy omówicie postępy i w jakich sytuacjach potrzebna będzie Twoja pomoc.
- Brak wspólnego kierunku. Jeśli zespół zajmuje się wieloma zadaniami, ale nie widzi między nimi związku, wyjaśnij cel i pomóż ustalić priorytety. Potem pozostaw zespołowi wybór odpowiednich sposobów pracy.
Zmiana stylu nie oznacza braku konsekwencji. Ludziom łatwiej zaakceptować zmianę, gdy wyjaśniasz jej powód: „Teraz przydzielę zadania, bo do uruchomienia zostało nam tylko godzinę. Jutro wspólnie omówimy, jak uniknąć takiego pośpiechu”.
Jak sprawdzić, jaki masz styl kierowania?
Zwracaj uwagę nie tylko na to, jaką osobą kierującą chcesz być, ale też na to, jak naprawdę działasz pod presją. Przypomnij sobie dwie lub trzy ostatnie sytuacje, w których zespół mierzył się z niepewnością lub błędem. Zadaj sobie kilka pytań:
- Czy najpierw przedstawiam rozwiązanie, pytam o zdanie czy sprawdzam, jakiego wsparcia potrzeba?
- Przydzielając zadanie, wyjaśniam oczekiwany rezultat czy szczegółowo opisuję każdy krok?
- Gdy ktoś popełnia błąd, poprawiam wszystko samodzielnie czy pomagam zrozumieć, co się stało?
- Czy na spotkaniach głównie mówię ja, czy pracownicy też mają czas, by zabrać głos?
- Czy potrafię wskazać sytuację, w której zmieniłem pierwotną decyzję pod wpływem informacji zwrotnej?
Zapytaj też zespół: „Co w moim sposobie pracy pomaga Wam działać samodzielnie? Co Wam przeszkadza?”. Lepiej rozmawiać o konkretnych sytuacjach, niż prosić o ogólną ocenę. Nie polemizuj od razu z odpowiedziami: poproś o przykład i zastanów się, co możesz zmienić.
Jeśli dopiero rozważasz zarządzanie ludźmi, warto też sprawdzić, czy to dobry moment na stanowisko kierownicze. A jeśli wahasz się między zarządzaniem a karierą ekspercką, pomoże test „Lider czy świetny specjalista?”.
Jak rozwijać elastyczność w zarządzaniu?
Łatwiej zmienić styl poprzez drobne działania niż obiecywać sobie, że „stanie się inną osobą kierującą”. Wybierz jedną powtarzającą się sytuację i przez kilka spotkań lub zadań wypróbuj nowy sposób działania.
- Ustal oczekiwany rezultat. Przed delegowaniem określ cel, termin i kryteria jakości. Zapytaj, jakie zasoby będą potrzebne i w jakich sprawach pracownik może decydować samodzielnie.
- Zadawaj więcej pytań. Jeśli masz zwyczaj od razu podawać odpowiedź, najpierw zapytaj: „Jakie możliwości zostały już rozważone?”. Potem pomóż ocenić konsekwencje zamiast po prostu zaakceptować pierwszy pomysł.
- Ustal zasady kontroli. Zamiast ciągle sprawdzać postępy, zaplanuj punkty kontrolne: na przykład krótkie omówienie planu na początku i sprawdzenie postępów w połowie terminu.
- Omawiaj efekty. Po projekcie porozmawiajcie o tym, co się sprawdziło, co sprawiło trudność i co warto zmienić następnym razem. Zakończcie rozmowę konkretnym ustaleniem.
Zwracaj uwagę także na własne nawyki komunikacyjne. Test oparty na modelu DISC może być dodatkową okazją do refleksji nad zachowaniem w pracy i w sytuacjach konfliktowych. Wynik nie określa zdolności przywódczych ani nie zastępuje obserwacji własnego zachowania w zespole.
Często zadawane pytania
Jaki styl kierowania jest najskuteczniejszy?
Nie ma jednego najlepszego stylu. Skuteczność zależy od zadania, terminów, doświadczenia pracowników i konsekwencji błędu. Zwykle warto poznać kilka podejść i świadomie wybierać między nimi.
Czym różni się styl autorytarny od wizjonerskiego?
W stylu autorytarnym najważniejsze są polecenia i kontrola: liczy się szybkie wykonanie konkretnych działań. Styl wizjonerski wyznacza kierunek i wyjaśnia cel, ale częściej pozostawia zespołowi swobodę wyboru sposobów działania.
Czy demokratyczna osoba kierująca zawsze podejmuje decyzje wspólnie z zespołem?
Nie. Bierze pod uwagę opinie pracowników, ale ostateczna odpowiedzialność może spoczywać na niej. Warto z góry wyjaśnić, w jakich sprawach zespół współdecyduje, a w jakich prosisz go o rekomendacje.
Czy można zmienić swój styl zarządzania?
Tak, nawyki związane z kierowaniem można rozwijać. Zacznij od zebrania informacji zwrotnej i wprowadzenia jednej konkretnej zmiany, a potem oceń jej wpływ na pracę i relacje w zespole.
Podsumowanie: zacznij od siebie
Dobra osoba kierująca nie musi zawsze działać tak samo: ważne, by rozumieć własne nawyki i wybierać podejście odpowiednie do sytuacji. Rozwiąż główny test, aby określić swój dominujący styl i sprawdzić, co możesz rozwijać.
W kolejnym kroku poznaj też inne testy dotyczące kariery i komunikacji: