İçe dönük, dışa dönük, ambivert: Aslında hangisisiniz?

Alışıldık iletişim tarzlarının farklarını ve aynı kişinin neden farklı durumlarda farklı davranabildiğini inceliyoruz. Sosyal enerjinizi daha iyi anlamak için nelere dikkat etmeniz gerektiğini öğrenin.

İçe dönük müsünüz, dışa dönük mü? Yanıt her zaman tek bir kategoriye sığmaz. İçe dönüklük ve dışa dönüklük, iletişim kurma ve dış dünyadaki hareketliliğe tepki verme konusundaki kalıcı eğilimleri anlatır. Ambivert ise her iki uçtan da özellikler gösterebilen kişidir. Çoğu insanın bu tanımlardan birine bütünüyle uyması gerekmez.

Hangi gruba daha yakın olduğunuzu anlamak için yalnızca ne kadar konuştuğunuza değil, hangi durumları sevdiğinize, bu durumlarda nasıl davrandığınıza ve enerjinizi nasıl topladığınıza da bakmak faydalı olur. Sosyal enerjinizi ölçen testi çözün ve size hangi iletişim tarzının daha yakın olduğunu görün.

İçe dönük, dışa dönük ve ambivert: Aralarındaki fark ne?

İçe dönüklük ve dışa dönüklük, iki konumlu bir düğme gibi düşünülmemeli. Psikolojide dışa dönüklük, kişiden kişiye farklı derecelerde görülen bir özellik olarak ele alınır: Bir kişi hareketli ortamlarda ve yoğun iletişimde kendini daha iyi hissederken bir başkası daha sakin bir tempoyu ve odaklanma fırsatını tercih edebilir. Üstelik davranışlar koşullara göre de değişir.

İçe dönük: Kendine daha fazla alan

İçe dönüklüğü belirgin olan biri küçük grupları, bire bir sohbetleri ve sosyal sorumluluklardan uzak geçirdiği zamanı tercih edebilir. Örneğin arka arkaya birkaç buluşmadan sonra akşamı evde geçirip kitap okumak ya da kişisel bir projeyle ilgilenmek isteyebilir. Bu, buluşmaların hoşuna gitmediği ya da yakınlarını önemsemediği anlamına gelmez.

İçe dönük biri sahneye çıkmayı sevebilir, arkadaş ortamında şakalar yapabilir ve yeni insanlarla kolayca tanışabilir. İletişim becerisi ile tercih edilen etkileşim yoğunluğu farklı şeylerdir. Görüşmeleri iyi yönetmeniz, bütün gün konuşmak istediğinizi kanıtlamaz.

Dışa dönük: Dış dünyadaki hareketliliğe daha fazla ilgi

Dışa dönüklük çoğu zaman sosyallik, hareketlilik ve olup bitene katılma eğilimiyle kendini gösterir. Örneğin kişi iş gününün ardından arkadaşlarıyla buluşmaktan ya da fikirlerini sesli olarak tartışmaktan keyif alabilir; uzun süre yalnız kalmaksa ona sıkıcı gelebilir.

Ancak dışa dönük biri odadaki en gürültülü kişi olmak zorunda değildir. Onun da sessizliğe, kişisel sınırlara ve insanlardan uzakta dinlenmeye ihtiyacı olabilir. Sosyallik yorulmayı engellemez; kalabalıkta olmaktan keyif almak da her kişinin ve her etkinliğin uygun olduğu anlamına gelmez.

Ambivert: Farklı eğilimlerin bir arada olması

Ambivert, uçlardaki tanımlardan hiçbirinde kendini bütünüyle bulamayan kişileri anlatmak için kullanılan pratik bir sözcüktür. Bir durumda sohbete katılmak isterken başka bir durumda yalnızca dinlemeyi ya da tek başına kalmayı tercih edebilir. Örneğin sakin geçen bir günün ardından buluşmaya seve seve giderken bir konferanstan sonra akşamını sessiz geçirmeyi seçebilir.

Ambivertlik, sınırları kesin olan özel bir “üçüncü tip” anlamına gelmez. Daha çok, orta noktadaki bir konumu ve davranışlardaki esnekliği anlatmanın gündelik bir yoludur. Bu eğilim de kişiden kişiye değişir: Bazıları farklı ortamlara daha kolay uyum sağlarken bazıları günlük koşullarda belirgin bir tercihe sahip olmayabilir.

Bu farklar günlük hayatta nasıl ortaya çıkar?

Bir partide biri yeni konuklarla tanışırken bir başkası mutfakta bir arkadaşıyla uzun uzun sohbet eder; üçüncü bir kişi ise önce herkesle konuşup sonra biraz ara verir. Bu senaryolardan hiçbiri tek başına kişiliği belirlemez: Ruh hâli, gruptaki kişiler ve ortamın ne kadar tanıdık olduğu da önemlidir.

Farklı alanlarda tekrarlanan tercihlerinizi fark etmek daha faydalı olabilir:

  • Dinlenme. Yoğun bir haftanın ardından daha çok spontane biçimde insanlarla buluşmak mı, sessiz kalmak mı, yoksa koşullara göre seçim yapmak mı istersiniz?
  • Fikirleri tartışma. Önce kendi başınıza düşünmeyi mi, konuşurken fikirlerinizi netleştirmeyi mi tercih edersiniz, yoksa ikisi de size uyar mı?
  • Yeni insanlarla tanışma. Sohbete hemen katılmak mı, önce ortamı gözlemlemek mi daha çok hoşunuza gider? Tanıdık bir grupta bu tercih değişir mi?
  • Yorulma. Peş peşe birkaç buluşmadan sonra devam etmek mi istersiniz, ara vermeye mi ihtiyaç duyarsınız, yoksa bu durum konuya ve katılan kişilere mi bağlıdır?

Yalnız kalmayı tercih etmek, utangaç olmakla aynı şey değildir. Utangaçlık, sosyal durumlarda mahcup olma ya da başkalarının değerlendirmesine yönelik kaygıyla ilgilidir; içe dönüklükse daha geniş bir eğilimler bütününü anlatır. İnsanlarla vakit geçirmekten hoşlanıp yeni biriyle tanışırken heyecanlanabilirsiniz; rahatça sunum yapıp yine de akşamı tek başınıza geçirmeyi tercih edebilirsiniz.

Arkadaş sayısı da dışa dönüklüğü ölçmek için güvenilir bir gösterge değildir. Önemli olan çevrenizde kaç kişi olduğu kadar hangi ilişkilerde rahat ettiğiniz, bu ilişkileri ne sıklıkla seçtiğiniz ve sonrasında nasıl hissettiğinizdir.

İçe dönük mü, dışa dönük mü olduğumu nasıl anlarım?

Tek bir belirleyici özellik aramak yerine farklı durumlarda kendinizi gözlemlemeyi deneyin. Her buluşmayı başarılı ya da başarısız diye değerlendirmek zorunda değilsiniz: Amaç, size uygun bir tempo seçmenize yardımcı olacak kalıpları fark etmek.

  1. Sıradan birkaç gününüzü gözden geçirin. İş konuşmalarını, arkadaş buluşmalarını ve yalnız geçirdiğiniz zamanı düşünün. Hangi etkinlikleri kendi isteğinizle seçtiniz, hangilerine yalnızca gerektiği için katıldınız?
  2. İletişimden önce ve sonraki hâlinize dikkat edin. İş arkadaşlarınızla öğle yemeğinden sonra işinize dönmek daha mı kolay oluyor, yoksa biraz sessizlik mi istiyorsunuz? Bunu sakin geçen bir akşamın ardından nasıl hissettiğinizle karşılaştırın. Tek bir tepki, hangi grupta olduğunuzu göstermez.
  3. İnsanları ve ortamı birbirinden ayırın. Yakınlarınızla uzun sohbetleri seviyor, ancak gürültülü etkinliklerde yoruluyor olabilirsiniz. Ya da grup tartışmaları size enerji verirken bire bir yapılan gergin bir konuşma enerjinizi alabilir.
  4. İnisiyatif alıp almadığınıza bakın. Buluşmaları ve sohbetleri kendiniz mi önerirsiniz, davetlere daha çok mu katılırsınız, yoksa duruma göre farklı mı davranırsınız? Yalnızca ne sıklıkta yaptığınızı değil, gerçekten ne istediğinizi de hesaba katın.
  5. Enerjinizi neyin topladığını keşfedin. Bazılarına konuşmadan yapılan bir yürüyüş, bazılarına dostlarla yenilen bir akşam yemeği iyi gelir; bazılarıysa önce sessizliğe, sonra buluşmaya ihtiyaç duyar. İhtiyacınız olan şey, ne kadar yorulduğunuza göre değişebilir.

Kendinizi gözlemlemek için farklı etkinliklerin ardından kısa notlar alabilirsiniz: Ne olduğunu, ne kadar rahat hissettiğinizi ve sonrasında ne yapmak istediğinizi yazın. Örneğin: “Zor bir konu üzerine bir saatlik çevrim içi toplantı — biraz ara vermem gerekiyor” ya da “Bir arkadaşla yürüyüş — modum düzeldi.” Zamanla meselenin temas sayısı mı, konuşmanın içeriği mi, gürültü mü yoksa başka bir etken mi olduğunu daha iyi anlayabilirsiniz.

Tablo karışıksa kendinize hemen bir etiket koymayın. “Ambivert” sözcüğü size uygun bir tanım olabilir. Ya da kendinizi şöyle anlatmanız daha doğru olabilir: “Küçük gruplarda sohbet etmeyi seviyorum ama bütün gün toplantıda olmak bana zor geliyor.” Böyle bir ifade çoğu zaman tek bir kategoriden daha kullanışlıdır.

Farklı durumlarda neden farklı davranırsınız?

Arkadaşlarınızla buluştuğunuzda sohbete kolayca katıldığınızı, büyük bir iş toplantısındaysa daha çok dinlemeyi tercih ettiğinizi düşünün. Bu, mutlaka gizli bir içe dönüklük ya da dışa dönüklük işareti değildir. İş ortamında konu, katılımcıların konumu, söylediklerinizin sorumluluğu ve önceden hazırlanma imkânı etkili olabilir.

Özellikle iş hayatındaki alışkanlıklarınızı anlamak istiyorsanız “İş yerinde içe dönük müyüm, dışa dönük mü?” testini çözün. Bu test, arkadaşlarınız ve ailenizle iletişiminizden ayrı olarak iş ortamındaki rahatlığınızı değerlendirmenizi sağlar.

Yaptığınız işin biçimi de önemlidir. Bir ekipte çalışmayı sevip tek başınızayken daha iyi odaklanabilirsiniz; bağımsız çalışmayı tercih ederken ara sıra fikirlerinizi konuşmaktan da keyif alabilirsiniz. “Takım oyuncusu musun, yoksa tek başına mı çalışırsın?” testi, bu tercihi içe dönüklük meselesine indirgemeden düşünmenize yardımcı olur.

Yorgunluk, alışık olduğunuz rol, ortamın güvenli olup olmadığı ve konuştuğunuz kişilere duyduğunuz ilgi de davranışlarınızı etkiler. İnsanlarla vakit geçirmeyi seven biri uzun bir yolculuğun ardından buluşmayı reddedebilir; genellikle daha sakin olan biri ise sevdiği bir konudan söz ederken heyecanla konuşabilir. Bu yüzden istisnai bir günü değil, tekrar eden durumları değerlendirin.

Kişiliği tanımlamanın bir başka yaygın yolu, içe dönüklük ve dışa dönüklük ölçeğini de içeren MBTI testidir. Sonucu kendinizi gözlemlemek için bir başlangıç noktası olarak kullanabilirsiniz; ancak onu kişiliğinizin kesin bir tanımı gibi görmemeli ya da tüm kararlarınızı bu sonuca göre şekillendirmemelisiniz.

Yaşadığınız kaygılar veya iletişim güçlükleri hayatınızı olumsuz etkiliyorsa test, bir uzmandan alacağınız desteğin yerini tutmaz.

Sık sorulan sorular

Aynı anda hem içe dönük hem dışa dönük olabilir miyim?

Her iki tanımdaki özellikleri de kendinizde görebilirsiniz. Özellikle tercihleriniz duruma göre değişiyorsa bunu anlatmak için sıkça “ambivert” sözcüğü kullanılır.

İnsanları seviyorsam içe dönük olabilir miyim?

Evet. İçe dönüklük, insanları sevmemek demek değildir. Yakın ilişkilerden ve buluşmalardan keyif alabilir, ancak yoğun iletişimin ardından kendinize zaman ayırmaya ihtiyaç duyabilirsiniz.

Kişilik tipi zamanla değişir mi?

Kişilik özellikleri görece kalıcıdır ama tamamen değişmez değildir. Ayrıca becerileriniz, koşullarınız ve alışılmış iletişim biçiminiz zamanla değişebilir; bu nedenle bugün, birkaç yıl öncesine göre farklı davranıyor olabilirsiniz.

Test sonucu hissettiklerimle örtüşmüyorsa ne yapmalıyım?

Soruları yeniden gözden geçirin ve yanıtlarken hangi dönemi ya da koşulları düşündüğünüzü hatırlamaya çalışın. Sonucu bir tanı ya da mutlaka sizi tanımlayan bir özellik olarak değil, üzerinde düşünebileceğiniz bir ipucu olarak görün.

İletişim tarzınız hakkında bilmeniz gerekenler

İçe dönük, dışa dönük ya da ambivert tanımına kusursuz biçimde uymanız gerekmez. Kendinizi rahat hissetmenizi sağlayan kişileri, ortamları ve molaları anlamanız daha önemlidir. Kendinizi gözlemlemeye başlamak için sosyal enerjiyle ilgili ana testi çözün.

Kendinizi daha iyi tanımak için diğer testlere de göz atın:

Paylaş

—

← Kişilik ve Karakter