TESTOMANIA

Chọn ngôn ngữ trang web

Cách cải thiện trí nhớ: các kỹ thuật ghi nhớ có thể áp dụng mỗi ngày

Ôn tập ngắt quãng, chủ động nhớ lại và cung điện ký ức giúp bạn không chỉ đọc thông tin mà còn lưu giữ và nhớ lại đúng lúc.

Để cải thiện trí nhớ, chỉ đọc đi đọc lại tài liệu rồi hy vọng nó sẽ đọng lại trong đầu là chưa đủ. Cách hữu ích hơn là trước tiên hiểu thông tin, sau đó thử nhớ lại mà không nhìn gợi ý, rồi quay lại ôn sau một khoảng thời gian. Phương pháp này phù hợp cả khi ôn thi lẫn khi xử lý những việc thường ngày, từ làm quen với đồng nghiệp đến đi mua sắm.

Mỗi kỹ thuật ghi nhớ sẽ phù hợp với một dạng nhiệm vụ khác nhau. Thẻ ghi nhớ và ôn tập ngắt quãng hữu ích khi học thuật ngữ; cung điện ký ức phù hợp với danh sách việc cần làm hoặc một chuỗi các mục; còn với chủ đề phức tạp, bạn có thể giải thích lại bằng lời của mình. Hãy bắt đầu với một kỹ thuật và xem bạn có thể áp dụng nó vào cuộc sống hằng ngày hay không.

Trước tiên, hãy làm bài kiểm tra trí nhớ để xem bạn dễ ghi nhớ các chi tiết và trình tự đến mức nào.

Vì sao chúng ta hay quên và nên bắt đầu từ đâu

Hãy tưởng tượng bạn vừa được giới thiệu tên một người mới quen, nhưng chỉ một phút sau đã không nhớ ra tên họ. Có thể lúc đó bạn đang nghĩ xem nên nói gì tiếp theo nên chưa chú ý đủ đến cái tên. Muốn dễ lưu giữ thông tin hơn, trước hết bạn cần tập trung vào nó, rồi kết nối nó với những điều mình đã biết.

Hãy bắt đầu bằng những thay đổi nhỏ ngay khi tiếp nhận thông tin. Nếu ai đó đọc cho bạn một địa chỉ, hãy nhắc lại thành tiếng, hình dung đường đi và hỏi lại số nhà. Khi làm quen với một người, hãy tự nhiên nhắc tên họ trong cuộc trò chuyện: chẳng hạn, bạn có thể nói “Alexey, rất vui được làm quen” để ghi nhớ tên tốt hơn. Điều này không đảm bảo bạn sẽ nhớ tên mãi mãi, nhưng sẽ tăng cơ hội ghi nhớ.

Một bước hữu ích khác là loại bỏ những yếu tố gây xao nhãng không cần thiết. Khi đọc hướng dẫn, hãy đóng các thẻ không liên quan; khi trò chuyện, hãy cất điện thoại đi. Nếu khó nhận ra chi tiết thường bị bỏ sót ở đâu, hãy thử bài kiểm tra khả năng chú ý: bài kiểm tra đưa ra các câu hỏi về chi tiết trong điều kiện và những bẫy logic.

Tuy vậy, đừng xem ghi chú và lời nhắc là dấu hiệu của trí nhớ kém. Dùng lịch để ghi cuộc hẹn và danh sách để ghi thuốc cần uống sẽ giúp bạn dành sự chú ý cho những việc khác. Bạn vẫn có thể luyện ghi nhớ riêng mà không phải mạo hiểm bỏ lỡ việc quan trọng.

Chủ động nhớ lại và phương pháp ôn tập ngắt quãng

Chủ động nhớ lại là nỗ lực truy xuất thông tin từ trí nhớ mà không nhìn đáp án có sẵn. Hãy đóng bài viết lại và giải thích ý chính; cất ghi chú đi rồi liệt kê các bước chính của một quy trình; nhìn từ tiếng nước ngoài và thử nhớ nghĩa. Sau đó, nhất định hãy đối chiếu với nguồn: nếu không, bạn có thể ghi nhớ cả lỗi sai.

Khi đọc đi đọc lại, một câu quen thuộc thường có vẻ dễ hiểu, nhưng nhận ra thông tin không đồng nghĩa với việc bạn có thể tự nhớ lại nó. Chẳng hạn, sau khi đọc một trang về các khoản khấu trừ thuế, hãy thử trả lời mà không nhìn gợi ý: ai có thể được hưởng khoản khấu trừ này và cần kiểm tra những giấy tờ nào? Nếu câu trả lời còn mơ hồ, hãy xem lại phần liên quan rồi thử lần nữa sau đó.

Phương pháp ôn tập ngắt quãng kết hợp việc nhớ lại với yếu tố thời gian: bạn quay lại tài liệu vài lần cách nhau một khoảng, thay vì học dồn tất cả trong một buổi tối. Khi câu trả lời đã vững hơn, bạn có thể kéo dài khoảng cách giữa các lần ôn. Cách này giúp phân bổ thời gian luyện tập và nhận ra những gì đang dần bị quên.

Ví dụ với từ mới trong một ngoại ngữ:

  1. Chọn một nhóm từ nhỏ và làm thẻ ghi nhớ: một mặt ghi từ, mặt còn lại ghi nghĩa hoặc ví dụ.
  2. Trong ngày hôm đó, thử nhớ nghĩa mà không nhìn gợi ý, sau đó tự kiểm tra.
  3. Xem lại thẻ vào ngày hôm sau, rồi vài ngày sau và một lần nữa sau một tuần.
  4. Ôn lại sớm hơn những từ bạn chưa nhớ được; để những từ đã quen sang lần ôn muộn hơn.
  5. Đặt từ vào những câu ngắn để ghi nhớ cả cách dùng lẫn ngữ cảnh, chứ không chỉ nghĩa dịch.

Lịch này là điểm khởi đầu tiện lợi, không phải công thức bắt buộc. Nếu tài liệu khó hoặc bạn cần nhớ ngay vào ngày mai, hãy ôn thường xuyên hơn; nếu câu trả lời đã dễ dàng, hãy kéo dài khoảng cách giữa các lần ôn. Ứng dụng thẻ ghi nhớ có thể nhắc bạn đến lịch ôn, nhưng thẻ giấy hay một danh sách câu hỏi thông thường cũng đều dùng được.

Đừng biến việc tự kiểm tra thành thói quen nhìn trộm đáp án liên tục. Hãy dành cho mình chút thời gian để thử nhớ, sau đó mới xem đáp án và ghi nhận phần còn thiếu. Lỗi sai ở đây rất hữu ích vì cho bạn biết cần ôn lại điều gì. Nếu cần ghi nhớ một bài dài, trước tiên hãy chia bài thành các phần theo ý nghĩa và đặt một câu hỏi cho mỗi phần.

Cung điện ký ức: cách ghi nhớ một chuỗi thông tin

Cung điện ký ức là cách liên kết thông tin cần ghi nhớ với những địa điểm bạn đã quen thuộc. Bạn không cần một cung điện thật: căn hộ của mình, đường đến trạm xe buýt hay lối đi trong cửa hàng đều có thể dùng được. Hãy hình dung mình đi qua nơi đó theo một thứ tự cố định và đặt những hình ảnh gắn với các mục cần nhớ tại những điểm dễ nhận ra.

Giả sử bạn muốn nhớ danh sách gồm sữa, chanh, gạo, trà và pin. Hãy chọn một lộ trình từ cửa ra vào đến bếp và tạo ra những hình ảnh khác thường:

  • Ngay cửa ra vào có một túi sữa khổng lồ chắn lối vào.
  • Trên móc treo không phải áo khoác mà là những quả chanh vàng rực.
  • Một đống gạo chất đầy trên ghế sofa.
  • Trà chảy ra từ vòi trong phòng tắm.
  • Pin xoay vòng quanh chiếc đĩa trên bàn bếp.

Bây giờ, hãy tưởng tượng mình đi theo lộ trình đó và gọi tên món đồ ở mỗi điểm. Những hình ảnh nổi bật, kỳ lạ và có hành động thường dễ phân biệt với nhau hơn năm món đồ na ná nhau. Một lúc sau, hãy đi lại lộ trình trong đầu mà không nhìn gợi ý, rồi kiểm tra xem bạn nhớ đủ và đúng thứ tự hay chưa.

Mẹo này hữu ích khi ghi nhớ danh sách mua sắm, dàn ý bài thuyết trình hoặc trình tự các chủ đề. Với một bài phát biểu, bạn có thể gắn điểm đầu tiên với phần mở đầu, các điểm tiếp theo với những luận cứ và điểm cuối với phần kết luận. Nhưng đừng kỳ vọng hình ảnh sẽ tự giải thích một ý tưởng phức tạp: bạn vẫn cần hiểu nội dung luận cứ và luyện cách diễn đạt nó.

Hãy bắt đầu với lộ trình ngắn và những nơi quen thuộc. Nếu các điểm bị lẫn với nhau, hãy làm chúng khác biệt hơn hoặc chọn một lộ trình khác. Nếu cần nhớ nhiều danh sách, hãy dùng các lộ trình riêng để hình ảnh cũ ít có khả năng gây nhầm lẫn với hình ảnh mới.

Các kỹ thuật ghi nhớ khác cho công việc hằng ngày

Chia nhóm và tạo liên kết

Bạn sẽ dễ xử lý một chuỗi dài hơn nếu chia nó thành những phần có ý nghĩa. Số điện thoại thường được ghi thành từng nhóm chữ số, còn danh sách thực phẩm có thể chia thành rau củ, đồ sữa và ngũ cốc. Chia nhóm không làm tăng lượng thông tin, nhưng giúp bạn sắp xếp thông tin và nhận ra chỗ còn thiếu.

Kết nối kiến thức mới với những điều quen thuộc cũng rất hữu ích. Khi biết tên một người, bạn có thể liên tưởng tên đó với bối cảnh lần gặp: “Irina — đã trao đổi về thiết kế dự án”. Với ngày tháng hoặc thuật ngữ, hãy tìm một liên tưởng dễ hiểu, nhưng sau đó nhớ kiểm tra xem nó có dẫn đến câu trả lời chính xác không, chứ không chỉ nghe có vẻ thú vị.

Giải thích bằng lời của mình

Sau khi đọc, hãy thử giải thích chủ đề như thể bạn đang kể cho một người chưa tìm hiểu về nó. Không cần đơn giản hóa đến mức sai lệch: hãy nêu ý chính, đưa ra ví dụ và nói rõ điều gì bạn vẫn chưa hiểu. Nếu đến một đoạn nào đó bạn phải nhắc lại nguyên văn sách giáo khoa, đó là dấu hiệu cho thấy bạn nên tìm hiểu ý nghĩa thêm lần nữa.

Chẳng hạn, khi tìm hiểu về tiền gửi ngân hàng, hãy tự giải thích sự khác nhau giữa lãi suất và khoản lãi thực nhận, rồi xem xét một bộ điều khoản cụ thể. Để kiểm tra cách lập luận và tìm ra quy luật, bạn cũng có thể làm bài kiểm tra tư duy logic. Tuy nhiên, kết quả bài kiểm tra này không cho biết bạn ghi nhớ một tài liệu cụ thể tốt đến đâu.

Tạo điều kiện để ghi nhớ

Giấc ngủ rất quan trọng đối với các quá trình ghi nhớ, vì vậy thức khuya học bài đến mức mất ngủ có thể không phải lựa chọn tốt nhất. Nếu có thể, hãy phân bổ thời gian học từ sớm và dành thời gian nghỉ ngơi. Vận động thường xuyên, nghỉ giải lao và kiểm soát căng thẳng cũng hỗ trợ sức khỏe tổng thể, yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tập trung.

Hãy thử một kế hoạch đơn giản trong một tuần: chọn một nhiệm vụ, chẳng hạn ghi nhớ từ mới; mỗi ngày dành một chút thời gian tự kiểm tra; ôn lại những thẻ khó sớm hơn các thẻ khác. Cuối tuần, hãy xem mình nhớ được những gì mà không cần gợi ý, rồi điều chỉnh số lượng hoặc khoảng cách giữa các lần ôn. Luyện tập đều đặn quan trọng hơn việc có một hệ thống hoàn hảo ngay từ ngày đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp

Người trưởng thành có thể cải thiện trí nhớ không?

Có, người trưởng thành vẫn có thể rèn luyện kỹ năng ghi nhớ. Hãy bắt đầu với một mục tiêu cụ thể: nhớ tên, học thuật ngữ hoặc ghi nhớ dàn ý bài thuyết trình. Đánh giá tiến bộ bằng cách xem sau một thời gian bạn có nhớ lại được chính những thông tin đó hay không.

Nên đọc đi đọc lại hay tự kiểm tra?

Cả hai đều hữu ích ở những giai đoạn khác nhau: trước tiên cần tìm hiểu tài liệu, sau đó thử nhớ lại mà không nhìn gợi ý. Sau khi kiểm tra, hãy xem lại những chỗ sai và thử lần nữa sau đó. Chỉ cảm thấy văn bản quen thuộc là chưa đủ để biết bạn có thể nhớ lại nó hay không.

Nên ôn tập ngắt quãng thường xuyên đến mức nào?

Không có lịch trình chung phù hợp với tất cả mọi người. Bạn có thể bắt đầu bằng cách ôn vào ngày học, rồi vào ngày hôm sau, vài ngày sau và một tuần sau. Rút ngắn khoảng cách với những thẻ khó và kéo dài khoảng cách với những câu trả lời đã quen thuộc.

Khi nào nên đi khám vì hay quên?

Nếu vấn đề về trí nhớ ngày càng nặng hơn, ảnh hưởng đến công việc hoặc sinh hoạt hằng ngày, hãy trao đổi với bác sĩ. Tình trạng lú lẫn đột ngột hoặc thay đổi sức khỏe nghiêm trọng cần được cấp cứu. Bài kiểm tra trực tuyến không thay thế việc tư vấn với chuyên gia.

Thử áp dụng ngay

Hãy chọn một kỹ thuật phù hợp với mục tiêu: dùng thẻ ghi nhớ cho thuật ngữ, cung điện ký ức cho các chuỗi thông tin, hoặc giải thích bằng lời của mình cho chủ đề phức tạp. Sau một khoảng thời gian, hãy quay lại với tài liệu và tự kiểm tra mà không nhìn gợi ý. Để đánh giá khả năng ghi nhớ chi tiết trong những tình huống thường ngày, hãy làm bài kiểm tra trí nhớ.

Hãy thử thêm bộ bài kiểm tra về khả năng chú ý và tư duy:

Chia sẻ

—

← IQ và tư duy logic